یکشنبه سیزدهم مرداد ۱۳۹۲ - 7 AM - کوروش طاهري(دادار) و گروه نویسندگان -
|
| ||
| ||
| ||
| خبرنگار امرداد- سياوش آريا : | ||
|
پیدایش و آغاز هنر پیکرتراشی که شاخهاي از آموزش هنر است دنبالهي صنعت و هنرکوزهگری و سفالسازی است که آریاییهای ایرانی از زمان بسیار دور با آن آشنایی داشتهاند. در این میان دودمان ساسانی در آفرينش و اثرگذاری این هنرسهم بهسزایی داشته و اوج شکوه اين هنر است.
پیکرتراشیها و تندیسهای ساخت این دوره بسیار است ونزدیکبه ٣٠ کندهکاری برتخته سنگهای جاهاي گوناگون، پیروزیهای شاهان ساسانی و غیره را نشان میدهد. گرچه با یکدیگر متفاوتند اما با كمي درنگ و ژرفنگری میتوان به هنرمندی و ظرافت کار استادان و قدرت آفرینندگان چنین یادمانهایی پی برد. از روی بازماندههای این دوره میتوان گفت که هنرمندان و هنرآموزان با فراگرفتن فنون کندهکاری(حجاری) و پیکرتراشی ازسطح دانش و آموزش بسیارخوب هنری بهرهمند بوده و شاید گزافگویی نباشد، اگر گفته شود که استادان و هنرمندان دوره ساسانی از دیدگاه آموزش هنری و فراگرفتن و یاد دادن این هنرها سرآمد دیگران بودهاند. گوناگوني هنر و پیشرفت آن در این دوره دستاورد سامانهي(:سیستم) آموزشی پیشرفتهای است که نیاز به آموزش پيوسته دردرازای زمان داشته و تا هنگامهي کنونی ادامه پیدا کرده است. اما این هنر باارزش با این همه شکوه و بزرگی امروزه به ریشخند گرفته میشود! چرا که این پیکرتراشیها در جایجای سرزمین سترگمان ایران، مورد بیمهریها و دستاندازی قرار میگیرد و گواه این سخن سنگنگاره بسیارزیبای سرآب بهرام است. اين سنگ نگاره با توجه به فاصلهای که ازروستا دارد به جایگاهی برای هدف تيراندازی مردم روستا و افرادی که برای سرگرمي به اين منطقه میآيند تبديل شده است! به همين شوند(:دليل)، دراين سالها اين سنگ نگاره آسيبهای بسيارجدي ديده است.سوراخهای به جا مانده براين سنگنگاره به اندازهای است که آن را به یادمان تاريخی بازمانده ازجنگ شبيهترکرده است تا بازماندهای با شکوه ازدوران ساسانيان! با وجود اين هيچ توجه ويژهاي به اين یادگارملی منحصربه فرد صورت نگرفته است.   سمت راست شاه و نجیب زادگان و وجود گلسنگها سنگ نگاره سرآب بهرام سنگ نگاره سرآب بهرام درنزديكی شهرنورآباد ممسنی درشمال باختري(:غربی) استان فارس پايين كوهی درمحوطهای زیبا به نام سرآب بهرام، کنده کاری شده است. این نگاره ٣ متر و ٨٥ سانت درازا و سانت ٩٠ پهنا دارد. شهریارساسانی بهرام دوم در ميان نشسته است و درهر سوي او دو تن ازبزرگان ساسانی به حالت احترام ايستادهاند و انگشت سبابه را به نشانهي احترام بالا گرفتهاند. درسمت چپ پادشاه موبدموبدان «کرتیر» دیده میشود که از حالت کلاه آن که بهگونه قیچی است میتوان این را فهمید که شوربختانه به شدت ویران شده است. موهای فر و پیچیدهي شاهنشاه ایران در دوسوی شانه آویزان است و روبان بلندی هم درآن دیده میشود. تاج شهریارساسانی دایره شکل است که پایین آن کنگرهای است و در سینه بهرامشاه گردنبندی وجود دارد که به سختی می توان آن را تشخیص داد.  نگاره بهرام پادشاه ساسانی که روبه ویرانی است  سمت راست شاه و نجیب زادگان و وجود گل سنگها بههرروي ساماندهی و بازسازی اين مجموعهي بیهمتا میتواند افزونبر پاسداری از يک مجموعه تاريخي-فرهنگي،موجب رشد گردشگری و رونق اقتصادی منطقه شود. اما شوربختانه به شوند ناکارآمدی مديريت سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری، و رسيدگی نكردن به اين مجموعه و ساختوسازهای تدریجی خانههای روستايی منجربه نابودی به مرورزمان اين مجموعه ویژه شده است .به گفته برخی از باستان شناسان سرچشمه سرآب بهرام جایگاه تامين آب باغی ايراني بوده که به عنوان نخجيرگاه شاهی از آن استفاده میشده است و وجود سنگنگاره بهرام دوم نيز گواهي بر درستی اين گمانه زنی است.
 نگاره موبد کرتیر ویکی از بزرگزادگان سمت چپ شاه  وضعیت دردناک سنگ نگاره وحریم آن  زبالههای رها شده در جویبار و حریم درجه یک چشمهای که دردامنه کوه وجود دارد سالها پرآب بوده و در دو سوی جوی، آبی درآن جاری میشد كه درختها ودرختچههای بسياري را رشد داده بود، با اين وجود اما به شوند خشکسالیهای چندسال گذشته، هم آب چشمه به شدت کم شده است وهم درختها و گياهان پیرامون آن خشک شدهاند، افزون براین سنگنگارهي کنده کاری شده در سرآب بهرام به شوند بيتوجهي به نگهداري از آن، بهشدت ويران شده است. به گونهای که رفته رفته بخش بسياري از ظرافتهای آن از بين رفته است.با اين حال اين سنگنگاره حتا تابلويی برای شناسايی ندارد و برای يافتن آن بايد نخست نشانی روستای سرآب بهرام را پرسيد و سپس از مردم بومي سراغ سنگنگاره را جويا شد! آب نزد ایرانیان بهویژه ساسانيان ارزش و اهميت بسياری داشته است، به همين شوند آنان سرچشمه آبها و رودخانه ها را بسيارسپند(:مقدس) شمرده شده و ازآلوده کردن آنها نه تنها دوری کرده که آن را گناه میشمردند. اما شوربختانه امروزه چشمه سراب بهرام پراز زبالههای گوناگون است و هيچ نشانی از پاکيزگی وسپندینگی که ساسانيان برای آب درجغرافيای خشک ايران زمين ميدانستند، اكنون ديده نمي شود! مهمترآنکه اين مجموعه هنوز مورد پژوهش باستان شناسی قرار نگرفته و حتا حدود گستره و حريم آنهم مشخص نشده است. بایسته است بدانیم که پیرامون و حریم این سنگنگاره برای گردشگراني كه براي ديدن به آنجا بروند، بسیار زننده وزشت است و حتا حصارکوچکی که درگذشتههای دور در آن جا نصب بوده ازجا کنده شده! و تنها یکی ازپایههای آن مانده است. وجود گلسنگها بر روی سنگ نگاره را هم نباید فراموش کرد.  افراد محلی که درحریم درجه یک اثرملی به بازی مشغولند و گاهی هم سنگ نگاره را هدف قرارمی دهند  |
درود