گزارش از برگزاری کارگاه آموزشی سه شنبه روز 8/ بهمن/1392 با موضوع بررسی جرایم رایانه ای
ضمن هماهنگی های به عمل آمده توسط کمیسیون داده پردازی با پلیس فتا بخش دوم جلسه کارگاه آموزشی روز 8/ بهمن/1392 با موضوع بررسی جرایم رایانه ای برگزار گردید. در این بخش از کارگاه آموزشی پس از معرفی جناب سرهنگ حسینی (رییس پلیس فتای استان فارس) توسط رییس کمسیون اختبار و کارآموزی، نامبرده سخنرانی خود را اینگونه آغاز نمودند که از دو جهت با وکلا همکار می باشند یکی اینکه ایشان دارای تحصیلات حقوقی می باشد و دیگری از جهت همکاری در حوزه انتظامی جهت برقراری نظم و اجرای قانون کوشش می نمایند. سپس ایشان با توجه به انبوه مطالب و ضیق وقت اعلام نمودند سعی بر آن است که مطالب مفید و دارای تنوع لازم ارایه گردد.
با توجه به پیشرفت تکنولوژی روز دنیا بویژه فضای مجازی، ارتباطات امروزه دچار دگرگونی شده و جهان به صورت یک دهکده درآمده است و ارتباطات علت اصلی در این رابطه می باشند. تشبیه دنیا به دهکده مجازی به علت تسهیل برقرای ارتباط افراد با یکدیگر می باشد و وجه تسمیه آن این است که در فضای مجازی بیشترین زمان برقراری ارتباط 5 دقیقه می باشد که این نیز پیامی به همراه دارد که در دنباله سخنرانی به آن اشاره خواهد شد.
از سال1373 اینترنت وارد کشور ما شده است و بنده نیز در همان زمان تحصیلاتی در این زمینه داشتم اما دایره مبارزه با جرایم اینترنتی در سال 81 تشکیل شد و در سال88 قانون مبارزه با جرایم رایانه ای تصویب و ابلاغ شد که به دنبال آن در سال89 این دایره وظیفه رسیدگی به تمام جرایم در حوزه فضای مجازی را بر عهده گرفت. نگاهی به این فاصله ها خود گویای عقب ماندگی ما در این زمینه ها می باشد. نسبت به آمار دسترسی مردم دنیا به اینترنت باید عرض شود که6/2 میلیارد نفر قابلیت اتصال به اینترنت دارند و در مجموع36 درصد مردم دنیا به اینترنت متصل اند در کشور ما از 77 میلیون نفر جمعیت 45 میلیون نفر به اینترنت متصل اند و رتبه ایران از جهت حضور در اینترنت در خاورمیانه اول است و همچنین از جهت حضور در شبکه های اجتماعی که در این میان استان فارس دارای رتبه دوم در سطح کشور می باشد. سپس رییس پلیس فتا ضمن تعریف فضای مجازی به بیان ویژگیهای آن نیز پرداختند که به آنها اشاره می شود: 1) فضایی مستمر و همیشگی که در حال پویایی می باشد. 2) دارای ویژگی فرامرزی می باشد. 3) دسترسی به آخرین اطلاعات برای همه افراد. 4) هیچ محدودیتی ندارد. 5) گمنام بودن کاربران در این فضا. پس از ذکر این ویژگیها ایشان به بررسی تفاوتهای مجرمین سنتی (آگاهی) و مجرمین سایبری پرداختند که به آنها نیز اشاره می شود: 1) مجرمین سایبری افراد تحصیل کرده و باسواد می باشند اما مجرمین سنتی (آگاهی) اغلب کم سواد، متوسط و گاه بیسواد می باشند. 2) مجرمین فضای سایبری باهوش و ذکاوت می باشند ولی مجرمین سنتی کم هوش و اغلب معتاد می باشند. 3) مجرمین سایبری برخلاف مجرمین سنتی شیوه و شگردهای مختلفی دارند. 4) مجرمین سایبری اغلب افراد جوان بین سنین 17 تا 25 سال می باشند.
در خصوص روند رو به رشد جرایم اینترنتی نیز امسال با 160 درصد رشد مواجه بوده ایم زیرا یکی از ویژگیهای جرایم اینترنتی اختفاء راحت می باشد بر خلاف جرایم سنتی که این امکان بسیار محدود می باشد. تلفن ثابت با 26 میلیون کاربر دارای ضریب نفوذ 34 درصد می باشد اما ضریب نفوذ تلفن همراه 97درصد می باشد و علت آن ورود بسته های اینترنتی به این فضا می باشد. همچنین ورود تلفن های هوشمند نیز در این زمینه موثر می باشد و این ضریب نفوذ را بالا می برد. وضعیت فعلی کاربران ایرانی در فضای مجازی علمی پژوهشی7 درصد، غیر اخلاقی27درصد، 31درصد به دنبال دوستی و 35 درصد کاربران نیز به ولگردی در این فضا مشغول می باشند که این دسته اغلب بسیار خطرناک می باشند. همچنین میزان حمله هکرها به سیستمها در هر 35 ثانیه یک بار می باشد.
در سال 2013 روند انگیزشی جرم در دنیا54درصد مرتبط با جرایم مالی و 26درصد جرایم ضد اخلاقی بوده است اما در استان فارس 81 درصد جرایم جرایم مالی، ضد اخلاقی 13درصد، انتقام جویی 3درصد و کنجکاوی نیز3 درصد می باشد. در مجموع81درصد از اینگونه جرایم هیچ ضربه ای به ما نمی زند. با این وجود باید گفت که امروزه سربازان دشمن داخل خانه ها هستند و به صورت خودکار و ناخواسته برای دشمن انجام وظیفه می نمایند و در هر حال جنگ نرم در این فضا به راحتی قابل ساماندهی می باشد که تاثیرات فراوانی را به همراه خواهد داشت.
اما در خصوص عوامل آسیب در این فضا باید به این عوامل اشاره کرد: 1) سطح پایین آگاهی مردم و کاربران 2) مشکلات فرهنگی و اخلاقی کاربران 3) اشکالات ساختار فنی 4) سهولت ارتکاب جرم و پنهان ماندن مجرمان 5) ویژگیهای وب ها و توسعه رسانه های دیجیتال کاربر محور 6) افزایش تعداد کاربران و در نتیجه مجرمان و قربانیان.
قابل ذکر است که در هر روز حدود 230 هزار ویروس وارد این فضا می شود.
امروزه حریم خصوصی پا را فراتر از حد گذشته خود نهاده است و دستخوش تغییرات شده است تا جایی که ورود به سیستم دیگران هم به نوعی نقض حریم خصوصی می باشد و این مسئله به قدری جدی است که کشورها بودجه سایبری خود را پابه پای بودجه نظامی خود افزایش می دهند مثلا آمریکا در حال حاضر 4 هزار نیروی سایبری دارد اما در صدد است که آمار این نیروها را به 90 هزار نفر افزایش دهد. فراگیر شدن اینترنت حتی باعث به وجود آمدن نوعی جدید از اعتیاد شده است به گونه ای که حتی در کشورهای پیشرفته دنیا مراکز ترک اعتیاد اینترنتی نیز فعال می باشند.
روند رسیدگی به جرایم سایبری نیز بدین شرح است: 1) اعلام شکایت شاکی خصوصی یا گزارش پلیس سایبری در نتیجه گشت و گذار اینترنتی 2) تشکیل پرونده 3) بررسی اولیه 4) تحقیقات در فضای مجازی 5) شناسایی IP (آدرس مجرم) 6) استعلام آدرس IP 7) استعلام از مراجع ذیربط، اعلام و کسب تکلیف از مقام قضایی 8) دستگیری متهم 9) تحقیقات تکمیلی 10) صدور حکم دادگاه.
البته شایان ذکر است که پلیس فتای فارس با شعبه 14 دادسرای ناحیه فارس همکاری می نماید و تا کنون نیز بسیار بسیار موفق عمل کرده است به گونه ای که تقریبا تمامی پرونده های ارجاعی را با موفقیت پیگیری نموده.
در آخر جلسه نیز به برخی از پرسش های مهمانان پاسخ داده شد که در ذیل به صورت چکیده به آن اشاره می شود:
پرسش یکم: اسپم و اسپمینگ چیست؟
پاسخ: اسپم مخصوص ایمیل می باشد و در واقع به آن هرزنامه نیز گفته می شود که جنبه تبلیغاتی نیز دارد و در صورت بر خورد با آن ابتدا باید توسط آنتی ویروس آن را اسکن نموده و اگر انتظار دریافت چنین ایمیلی را نداریم بهتر است آن را حذف کنیم. به فرآیند تکرار ارسال این هرزنامه ها اسپمینگ گفته می شود.
پرسش دوم: چرا امکان ارتباط آنلاین با پلیس فتا وجود ندارد؟
پاسخ: این امکان هنوز پیش بینی نشده است. اما سایت پلیس فتا www.cyberpolice.ir پلیس www.police.ir و همچنین ایمیل پلیس فتا (fatafars@.ir) به صورت تمام وقت در حال فعالیت و ارائه خدمات به مردم می باشند.
پرسش سوم: نحوه اخذ تامین دلیل از اطلاعات منتشره در فضای مجازی جهت ارائه به مراجع قضایی چگونه است؟
پاسخ: باید بلافاصله یک کپی از همان صفحه ای که به عنوان ادله اولیه جرم است تهیه و به پلیس فتا مراجعه شود.
گزارشگر: علی اصغر فدایی
درود