فردوسی:
هر آن کس که پرهیز کرد از دو کار
نبیند دو چشمش بد روزگار
به خشنودی کردگار جِهان
بکوشید یکسر کِهان و مِهان
دگر آنک مَغزش بُوَد پُرخِرد
سوی ناسپاسی دلش نَنْگَرد
استقلال یا جنگ؟
استقلال برای زندگی بهترست!جنگ برای زنده ماندن!
خود را فریب ندهیم!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!کدام استقلال؟ جنگی است تمام عیار ، اما به شیوه انگلیسی!
یا به گفته خودمانی«با پنبه سر بریدن»
اما جنگ خوب است....
چون تا کنون با چنگ و دندان مانده ایم........
خود هنری ستودنی است....
می ستاییم همه زنان و مردانی که برای ماندن جنگیدند.
#گرامیداشت مادران ارجمند و در پاسداشت جشن سپندارمزگان
از امروز در هر فرمی که پر میکنیم،
نام #مادر را نخست مینویسیم.
#مادران_ارجمندند
#روز_ وکیل_ خجسته_ بادا
هفتاد سال پیش،البته پیش از #انقلاب_مشروطه بر بادرفته، همیشه زنان و مردانی کوشیدند و گاهی جان دادند،هزاران سال است در این سرزمین بهای دادگری و دادخواهی، جان است:
خروشید و زد دست بر سر ز شاه
که شاها منم کاوهٔ #دادخواه
یکی بیزیان مرد آهنگرم
ز شاه آتش آید همی بر سرم #وکیل باید داناترین باشد
وکیل باید نترس ترین باشد
وکیل بایدسخت کوش ترین باشد
وکیل باید شکیباترین باشد
وکیل باید مهربان ترین باشد
وکیل باید بهترین برنامه ریز باشد
وکیل باید آینده نگرترین باشد
وکیل باید توان پیش بینی فردا را داشته باشد
وکیل باید مدیرترین مدیران باشد.
#وکیل_مردم
روزتان خجسته دادبانان. کوروش دادار
درود و جشن سپندارمزد خجسته بادا.
روز زن و زمین را گرامی میداریم. از زنان ایران زمین که نگاهبان فرهنگ و هنر و ادب هستند، سپاسگزاریم.کار آنان را ارزش می گذاریم و قدر می دانیم و از همه کارهایی که در یکساله گذشته برای خانه و خانواده انجام دادید. جانانه سپاسمندیم.
در گاهشماری ایرانی، هر سال 365 روز و 12 ماه سی روزه و یک ماه پنج روزه دارد. هر روز ماه یک نام دارد. یکم هر ماه اورمزد دوم ماه وهمن، سوم ماه اردیبهشت، چهارم شهریور، نام روز پنجم سپندارمزد تا سرانجام روز سی ام هر ماه انارام نام دارد.
هرگاه نام روز با نام ماه یکی بشود، جشن میگیرم. نام جشن هم نام همان ماه هست. برای نمونه: روز نوزدهم ماه فروردین ،فروردین نام دارد. جشن میگیریم.نام آن هم، جشن فروردین یا فروردینگان هست که جشنی برای گرامیداشت درگذشتگان است. همچنین باید گفته شود که واژه جشن از یشن، یشت، یسن،یسنا، گرفته شده است که آیین های نیایش خداوند نامیده میشود. باید افزود که؛ جشن در ایران، نیایش خداوند است. به سخن بهتر ایرانیان، چون با خدا دوست و همراه هستند و رابطه غالب و مغلوب در میان نیست و در جهان بینی ایرانی و سخن زرتشت، آدمی دوست و یاور و کمک کننده خدا برای زدودن اهریمن از جهان هست، بنابراین برای برگزاری این پیوند، نیاز به زاری و گریه نیست. بلکه باید با شادی خدا را دیدار و گفتار نمود.
همچنین، سپندارمزد که روز پنجم ارماه بوده، برگرفته از نام «سپنته آرمیتی» یکی از شش امشاسپند است که در زبان اوستایی، سپنته آرمیتی یا سپنت اَرمَیتی یا سپند آرامئیتی خوانده میشود، در زبان پهلوی بدان سپندارمز یا سپندارمت گویند و در پارسی کنونی،سپندارمزد نیز خوانده شده است.
امشاسپند سپندارمز، نگهبان و ایزدبانوی زمین سرسبز و نشانی از باروری و زایش است. او تنها ایزد بانوی مادینه در میان شش امشاسپند که یاران نزدیک اهورامزدا هستند، می باشد.
از سوی دیگر در روزگار پهلوی نخست، شش ماه نخست سال، سی و یک روزه شد، در نتیجه سامان نامگذاری روزها به هم خورد. برای نمونه در گاهشماری جدید ما در فروردین دو روز اورمزد نام دادریم(یکم و سی و یکم ) پیروی این به هم ریختگی، روز سپندارمزد که،روز گرامیداشت زن و زمین(برای زاینده بودن)می باشد و روز پنجم هر ماه هست، شش روز جلوتر نامیده شد و به بیست و نهم بهمن برگردانده شد.برهمین پایه گروهی بیست و نهم بهمن و گروهی هم پنجم اسفند را روز سپندارمزد میدانند و جشن سپندارمزد را جشن میگیرند.البته با توجه به سی روزه بودن ماه در گاهشماری ایرانی واینکه روز نخست هر ماه اورمزد و روز سی هر ماه انارام می باشد، پنجم اسفند، خردمندانه تر و با آیین نامگذاری روزها سازگار تر هست.
"بنا به گفته ابوریحان اسپندارمَز ایزد موکل بر زمین و ایزدِ پشتیبان و نگاهبان زنان شوهردوست و پارسا و درستکار بوده و به همین رو این روز، جشن زنان، نامگذاری شده و مردم برای گرامیداشت زنان، به ایشان پیشکشی میدادند و بخشش میکردند.
این گزاره را گردیزی نیز در زین الاخبار آوردهاست:این روز را جشن مردگیران میگفتند که زنان به خواست خویش و با آزادی، شوی و مَرد زندگی خود را برمیگزیدند؛ بنابراین در روز پنجم ماه اسفند در گاهشمار زرتشتی جشن زنانه «مَردگیران» یا «مژدگیران» که ویژه زنان نام داشته، برگزار میشده است.”
در این روز، زنان هیچ کاری نمی کنند و از بامداد تا شامگاه شاهی کرده و فرمان می رانند.بنا به سخن استاد کزازی زنان در این روز شاه میشدند.مردان همه کارهای خانه را انجام میدادند و از کارهای یکساله زنان سپاسگزاری می نمودند و به آنان پیشکشی ها می دادند.
پیشنهاد میکنم که از بیست و نهم بهمن تا پنجم اسفند را هفته بزرگداشت زن و زمین و زندگی بنامیم و همه یک هفته را جشن بگیریم و از زنان سرزمین خود، سپاسگزاری کنیم.
کوروش دادار،سپندارمزد روز 2581
#روز_ وکیل_ خجسته_ بادا
هفتاد سال پیش،البته پیش از #انقلاب_مشروطه بر بادرفته، همیشه زنان و مردانی کوشیدند و گاهی جان دادند،هزاران سال است در این سرزمین بهای دادگری و دادخواهی، جان است:
خروشید و زد دست بر سر ز شاه
که شاها منم کاوهٔ #دادخواه
یکی بیزیان مرد آهنگرم
ز شاه آتش آید همی بر سرم
درود و جشن سپندارمزد خجسته بادا.
روز زن و زمین را گرامی میداریم. از زنان ایران زمین که نگاهبان فرهنگ و هنر و ادب هستند، سپاسگزاریم.کار آنان را ارزش می گذاریم و قدر می دانیم و از همه کارهایی که در یکساله گذشته برای خانه و خانواده انجام دادید. جانانه سپاسمندیم.
در گاهشماری ایرانی، هر سال 365 روز و 12 ماه سی روزه و یک ماه پنج روزه دارد. هر روز ماه یک نام دارد. یکم هر ماه اورمزد دوم ماه وهمن، سوم ماه اردیبهشت، چهارم شهریور، نام روز پنجم سپندارمزد تا سرانجام روز سی ام هر ماه انارام نام دارد.
هرگاه نام روز با نام ماه یکی بشود، جشن میگیرم. نام جشن هم نام همان ماه هست. برای نمونه: روز نوزدهم ماه فروردین ،فروردین نام دارد. جشن میگیریم.نام آن هم، جشن فروردین یا فروردینگان هست که جشنی برای گرامیداشت درگذشتگان است. همچنین باید گفته شود که واژه جشن از یشن، یشت، یسن،یسنا، گرفته شده است که آیین های نیایش خداوند نامیده میشود. باید افزود که؛ جشن در ایران، نیایش خداوند است. به سخن بهتر ایرانیان، چون با خدا دوست و همراه هستند و رابطه غالب و مغلوب در میان نیست و در جهان بینی ایرانی و سخن زرتشت، آدمی دوست و یاور و کمک کننده خدا برای زدودن اهریمن از جهان هست، بنابراین برای برگزاری این پیوند، نیاز به زاری و گریه نیست. بلکه باید با شادی خدا را دیدار و گفتار نمود.
همچنین، سپندارمزد که روز پنجم ارماه بوده، برگرفته از نام �سپنته آرمیتی� یکی از شش امشاسپند است که در زبان اوستایی، سپنته آرمیتی یا سپنت اَرمَیتی یا سپند آرامئیتی خوانده میشود، در زبان پهلوی بدان سپندارمز یا سپندارمت گویند و در پارسی کنونی،سپندارمزد نیز خوانده شده است.
امشاسپند سپندارمز، نگهبان و ایزدبانوی زمین سرسبز و نشانی از باروری و زایش است. او تنها ایزد بانوی مادینه در میان شش امشاسپند که یاران نزدیک اهورامزدا هستند، می باشد.
از سوی دیگر در روزگار پهلوی نخست، شش ماه نخست سال، سی و یک روزه شد، در نتیجه سامان نامگذاری روزها به هم خورد. برای نمونه در گاهشماری جدید ما در فروردین دو روز اورمزد نام دادریم(یکم و سی و یکم ) پیروی این به هم ریختگی، روز سپندارمزد که،روز گرامیداشت زن و زمین(برای زاینده بودن)می باشد و روز پنجم هر ماه هست، شش روز جلوتر نامیده شد و به بیست و نهم بهمن برگردانده شد.برهمین پایه گروهی بیست و نهم بهمن و گروهی هم پنجم اسفند را روز سپندارمزد میدانند و جشن سپندارمزد را جشن میگیرند.البته با توجه به سی روزه بودن ماه در گاهشماری ایرانی واینکه روز نخست هر ماه اورمزد و روز سی هر ماه انارام می باشد، پنجم اسفند، خردمندانه تر و با آیین نامگذاری روزها سازگار تر هست.
"بنا به گفته ابوریحان اسپندارمَز ایزد موکل بر زمین و ایزدِ پشتیبان و نگاهبان زنان شوهردوست و پارسا و درستکار بوده و به همین رو این روز، جشن زنان، نامگذاری شده و مردم برای گرامیداشت زنان، به ایشان پیشکشی میدادند و بخشش میکردند.
این گزاره را گردیزی نیز در زین الاخبار آوردهاست:این روز را جشن مردگیران میگفتند که زنان به خواست خویش و با آزادی، شوی و مَرد زندگی خود را برمیگزیدند؛ بنابراین در روز پنجم ماه اسفند در گاهشمار زرتشتی جشن زنانه �مَردگیران� یا �مژدگیران� که ویژه زنان نام داشته، برگزار میشده است.”
در این روز، زنان هیچ کاری نمی کنند و از بامداد تا شامگاه شاهی کرده و فرمان می رانند.بنا به سخن استاد کزازی زنان در این روز شاه میشدند.مردان همه کارهای خانه را انجام میدادند و از کارهای یکساله زنان سپاسگزاری می نمودند و به آنان پیشکشی ها می دادند.
پیشنهاد میکنم که از بیست و نهم بهمن تا پنجم اسفند را هفته بزرگداشت زن و زمین و زندگی بنامیم و همه یک هفته را جشن بگیریم و از زنان سرزمین خود، سپاسگزاری کنیم.
کوروش دادار،سپندارمزد روز 2581
ابزارک تصویر
درود و جشن سپندارمزد خجسته بادا.
روز زن و زمین را گرامی میداریم. از زنان ایران زمین که نگاهبان فرهنگ و هنر و ادب هستند، سپاسگزاریم.کار آنان را ارزش می گذاریم و قدر می دانیم و از همه کارهایی که در یکساله گذشته برای خانه و خانواده انجام دادید. جانانه سپاسمندیم.
در گاهشماری ایرانی، هر سال 365 روز و 12 ماه سی روزه و یک ماه پنج روزه دارد. هر روز ماه یک نام دارد. یکم هر ماه اورمزد دوم ماه وهمن، سوم ماه اردیبهشت، چهارم شهریور، نام روز پنجم سپندارمزد تا سرانجام روز سی ام هر ماه انارام نام دارد.
هرگاه نام روز با نام ماه یکی بشود، جشن میگیرم. نام جشن هم نام همان ماه هست. برای نمونه: روز نوزدهم ماه فروردین ،فروردین نام دارد. جشن میگیریم.نام آن هم، جشن فروردین یا فروردینگان هست که جشنی برای گرامیداشت درگذشتگان است. همچنین باید گفته شود که واژه جشن از یشن، یشت، یسن،یسنا، گرفته شده است که آیین های نیایش خداوند نامیده میشود. باید افزود که؛ جشن در ایران، نیایش خداوند است. به سخن بهتر ایرانیان، چون با خدا دوست و همراه هستند و رابطه غالب و مغلوب در میان نیست و در جهان بینی ایرانی و سخن زرتشت، آدمی دوست و یاور و کمک کننده خدا برای زدودن اهریمن از جهان هست، بنابراین برای برگزاری این پیوند، نیاز به زاری و گریه نیست. بلکه باید با شادی خدا را دیدار و گفتار نمود.
همچنین، سپندارمزد که روز پنجم ارماه بوده، برگرفته از نام «سپنته آرمیتی» یکی از شش امشاسپند است که در زبان اوستایی، سپنته آرمیتی یا سپنت اَرمَیتی یا سپند آرامئیتی خوانده میشود، در زبان پهلوی بدان سپندارمز یا سپندارمت گویند و در پارسی کنونی،سپندارمزد نیز خوانده شده است.
امشاسپند سپندارمز، نگهبان و ایزدبانوی زمین سرسبز و نشانی از باروری و زایش است. او تنها ایزد بانوی مادینه در میان شش امشاسپند که یاران نزدیک اهورامزدا هستند، می باشد.
از سوی دیگر در روزگار پهلوی نخست، شش ماه نخست سال، سی و یک روزه شد، در نتیجه سامان نامگذاری روزها به هم خورد. برای نمونه در گاهشماری جدید ما در فروردین دو روز اورمزد نام دادریم(یکم و سی و یکم ) پیروی این به هم ریختگی، روز سپندارمزد که،روز گرامیداشت زن و زمین(برای زاینده بودن)می باشد و روز پنجم هر ماه هست، شش روز جلوتر نامیده شد و به بیست و نهم بهمن برگردانده شد.برهمین پایه گروهی بیست و نهم بهمن و گروهی هم پنجم اسفند را روز سپندارمزد میدانند و جشن سپندارمزد را جشن میگیرند.البته با توجه به سی روزه بودن ماه در گاهشماری ایرانی واینکه روز نخست هر ماه اورمزد و روز سی هر ماه انارام می باشد، پنجم اسفند، خردمندانه تر و با آیین نامگذاری روزها سازگار تر هست.
"بنا به گفته ابوریحان اسپندارمَز ایزد موکل بر زمین و ایزدِ پشتیبان و نگاهبان زنان شوهردوست و پارسا و درستکار بوده و به همین رو این روز، جشن زنان، نامگذاری شده و مردم برای گرامیداشت زنان، به ایشان پیشکشی میدادند و بخشش میکردند.
این گزاره را گردیزی نیز در زین الاخبار آوردهاست:این روز را جشن مردگیران میگفتند که زنان به خواست خویش و با آزادی، شوی و مَرد زندگی خود را برمیگزیدند؛ بنابراین در روز پنجم ماه اسفند در گاهشمار زرتشتی جشن زنانه «مَردگیران» یا «مژدگیران» که ویژه زنان نام داشته، برگزار میشده است.”
در این روز، زنان هیچ کاری نمی کنند و از بامداد تا شامگاه شاهی کرده و فرمان می رانند.بنا به سخن استاد کزازی زنان در این روز شاه میشدند.مردان همه کارهای خانه را انجام میدادند و از کارهای یکساله زنان سپاسگزاری می نمودند و به آنان پیشکشی ها می دادند.
پیشنهاد میکنم که از بیست و نهم بهمن تا پنجم اسفند را هفته بزرگداشت زن و زمین و زندگی بنامیم و همه یک هفته را جشن بگیریم و از زنان سرزمین خود، سپاسگزاری کنیم.
کوروش دادار،سپندارمزد روز 2581
درود و جشن سپندارمزد خجسته بادا.
در گاهشماری ایرانی، هر سال 365 روز و 12 ماه سی روزه و یک ماه پنج روزه دارد. هر روز ماه یک نام دارد. یکم هر ماه اورمزد دوم ماه وهمن، سوم ماه اردیبهشت، چهارم شهریور، نام روز پنجم سپندارمزد تا سرانجام روز سی ام هر ماه انارام نام دارد.
هرگاه نام روز با نام ماه یکی بشود، جشن میگیرم. نام جشن هم نام همان ماه هست. برای نمونه: روز نوزدهم ماه فروردین ،فروردین نام دارد. جشن میگیریم.نام آن هم، جشن فروردین یا فروردینگان هست که جشنی برای گرامیداشت درگذشتگان است. همچنین باید گفته شود که واژه جشن از یشن، یشت، یسن،یسنا، گرفته شده است که آیین های نیایش خداوند نامیده میشود. باید افزود که؛ جشن در ایران، نیایش خداوند است. به سخن بهتر ایرانیان، چون با خدا دوست و همراه هستند و رابطه غالب و مغلوب در میان نیست و در جهان بینی ایرانی و سخن زرتشت، آدمی دوست و یاور و کمک کننده خدا برای زدودن اهریمن از جهان هست، بنابراین برای برگزاری این پیوند، نیاز به زاری و گریه نیست. بلکه باید با شادی خدا را دیدار و گفتار نمود.
از سوی دیگر در روزگار پهلوی نخست، شش ماه نخست سال، سی و یک روزه شد، در نتیجه نظم نامگذاری روزها به هم خورد. برای نمونه در گاهشماری جدید ما در فروردین دو روز اورمزد نام دادریم(یکم و سی و یکم ) پیروی این به هم ریختگی، روز سپندارمزد که،روز گرامیداشت زن و زمین(برای زاینده بودن)می باشد و روز پنجم هر ماه هست، شش روز جلوتر نامیده شد و به بیست و نهم بهمن برگردانده شد.برهمین پایه گروهی بیست و نهم بهمن و گروهی هم پنجم اسفند را روز سپندارمزد میدانند و جشن سپندارمزد را جشن میگیرند.البته با توجه به سی روزه بودن ماه در گاهشماری ایرانی واینکه روز نخست هر ماه اورمزد و روز سی هر ماه انارام می باشد، پنجم اسفند، خردمندانه تر و با آیین نامگذاری روزها سازگار تر هست.
پیشنهاد میکنم که از بیست و نهم بهمن تا پنجم اسفند را هفته بزرگداشت زن و زمین و زندگی بنامیم و همه یک هفته را جشن بگیریم و از زنان سرزمین خود، سپاسگزاری کنیم.
کوروش دادار،سپندارمزد روز 2581
۷۰سال پیش،البته پیش از #انقلاب_مشروطه بر بادرفته،همیشه زنان و مردانی کوشیدند و گاهی جان دادند،هزاران سال است در این سرزمین بهای دادگری و دادخواهی،جان است.
خروشید و زد دست بر سر ز شاه
که شاها منم کاوهٔ #دادخواه
یکی بیزیان مرد آهنگرم
ز شاه آتش آید همی بر سرم
2
وکیل از جلو او برخاست. درود و هالپرسی نمود. با دست مبل را نشان داد که بنشیند. خودش کمی این پا و آن پا کرد تا پایش دوباره خواب نرود. دست کم نیم ساعت آینده را باید بنشیند.
او نشست، وکیل پرونده را که منشی برای او در درون پوشه جلو او نهاده بود را برگ زد.چند دقیقه ای به درازا کشید، از او پرسید:
-چند تا بچه دارید؟
- از این شوهرم، هیچی. اما از شوهر نخست که پسر عمه ام بود، یک پسر دوازده ساله دارم که کلاس هفتم هست. با من در خانه پدرم زندگی میکند. من نزدیک شش ماه پیش آغاز اسفندماه پارسال یک جراحی داشتم، بیماری کبد دارم، شوهرم مرا به از بیمارستان به خانه پدرم آورد و رفت که رفت که رفت. پسرم را پیش از رفتن بیمارستان به خانه مادرم بردم و سپردم دست مادر. هنگامی که برگشتم همانجا بود. شوهر مرا گذاشت و رفت.چند وختی از او خبر نشد. ناچار به مبایلش زنگ زدم. خاموش بود. دو هفته ای گذشت، حالم بهتر شد و میتوانسم راه بروم، با خواهرم برای آوردن چند دست لباس به خانه کرایه ای که نزدیک خانه مادر داشتیم، رفتیم. در قفل بود وبا کلیدی که من داشتم، در باز نشد. هرچی به مبایلش زنگ زدم، پاسخ نداد، یعنی خاموش بود. از همسایه ها پرسیدم، خبری نداشتند. ناچار یک یادداشت نوشتم و از زیر در انداختم درون خانه و به خانه مادرم برگشتیم.
شب زنگ زد و هرچی بد و بیراه بود به من داد و گوشی را هم قطع کرد. پشت سرش من زنگ زدم، گوشی را نداشت. مادرم زنگ زد باز گوشی را برنداشت. چندین بار دیگه رفتم خانه، در بسته بود، یادداشت گذاشتم، پاسخی دریافت نکردم. یک ماهی گذشت، یک روز صبح آدینه بود با برادرم رفتیم در خانه، دیدم چند تا کفش دم در گذاشته است. در زدیم، یک زن جوانی در را باز کرد. می دانستم با زنان گوناگونی رفت و آمد دارد، مواد مخدر هم میفروخت، چند باری دیده بودم، کارهای عجیب و غریب میکند. گمان کردم از همان دار و دسته است، می خواستم با زنی که در را باز کرده بود، درگیر بشوم که داداشم که همراه من آمده بود، پیش دستی کرد و پرسید:
-رسول آغا هستند؟
زن جوان پاسخ داد، بله هستند، سرش را برگرداند و صدا زد:
-رسول آغا دم در، صاحبخونه کار داره با شمو. فهمیدم اشتباهی شدست.کسی از درون خانه پاسخ داد:
-تعارف کنید،بفرمایند داخل، الان میام خدمتشون. صدا نا آشنا بود. ماندیم تا رسول آغا بیاید، آمد و مردی بلند قد و چوبین اندام،سبزه رو، موهایی ژولیده و پریشان با یک زیرشلواری آب راه راه و زیرپیراهن رکابی سفید، نمایان شد، سلام کرد و با داداش دست داد و هالپرسی کرد.
- بفرمایید در خدمتم.
-ببخشید ما با محمدآغا کار داریم.
-محمدآغا، خونه را داد به من اجاره و رفت.
-چند وخته؟
-یک هفته ای میشه
-کجا رفت؟
-نمی دونم والا ، گفت میخاد بره دروازه کازرون، گاس هم جاده بوشهر، نمی دونم.
-چرا شما از او اجاره کردی؟ چرا از صاحبخانه اجاره نکردی؟
پاسخ درستی نداد. دیگه هیچ چیزی نفهمیدم. سرم گیج رفت، از حال رفتم و بی هوش شدم. چند ساعت بعد که بیدار شدم، بیمارستان بستری بودم. چند روز دوباره بستری شدم. دکتر گفت که قلبت مشکل دارد. هزینه بیمارستان را برادرم داد. بیمه ندارم. داروهای قلبم گران هست. بیکار هستم. هیچ درآمدی ندارم. همه وسایل خانه ام را برده ،همه لباس های من و پسرم را برده، پیدا نیست کجا برده؟ چند تا تکه طلا داشتم، چند ماه پیش از بستری شدنم در بیمارستان، آنها را هم گرفت و گفت ببرم بدهم امانت دست خواهرم، چون اگر بیمارستان بستری بشوی، خطرناک است که خانه باشد، ممکنست دزد ببرد.طلاها هم از دستم رفت که بتوانم داروهای قلبم را تهیه کنم. هرچه پیغام فرستادیم، نتیجه نداد. به محل کار خواهرش رفتم، اون هم از آنجا رفته بود. به مادرش و خواهر دیگرش زنگ زدم، کسی پاسخ نداد. چند مدتی درگیر بیماری خودم بودم. پس از آن هم مادرم کرونا گرفت و درگذشت. درگیر مراسم بودم. اکنون پس از شش ماه خدمت شما رسیدم ببینم چه باید بکنم؟
وکیل، همه چیزهایی را او گفته، یادداشت کرد بود، دوباره از آغاز یک مروری کرد و پرسید:
-پسرتان کجاست؟
-پسرم پیش خودم، خانه پدرم هستیم. مدرسه ها تازه باز شده و حضوری مدرسه هست. یک هفته صبح و یک هفته پسین. پدرش هم کمک خرجی مختصری میدهد. اما پسرم دوست ندارد که نزد او باشد، بیشتر پیش من هست. البته وضع مالی چندانی ندارد، خودش هم عیالوار هست، زندگی بخور و نمیری دارد. من حیران و سرگردان مانده ام چه باید بکنم؟ و چجوری ادامه بدهم؟ پس از مرگ مادرم، از نظر روحی هم بسیار حال بدی دارم. برای پسرم هم نگران هستم. چون تا زمانی که من حالم خوب نیست او هم خوب نیست.شما می فرمایید چه کنم؟
-شما چه کاری می خواهید که من برای شما انجام دهم؟ خواسته شما هر چه که باشد، بررسی میکنم و اگر شدنی باشد یا سودی برای شما داشته باشد، من همان را انجام خواهم داد. شما چی می خواهید؟
-من مهریه ام را می خواهم بگیرم. جهیزیه و طلاها را بگیرم. اگر خانه برام نگرفت، طلاق هم بگیرم.
-برای مهریه که باید فردا صبح تشریف ببرید دفتری که ازدواج شما را ثبت کرده است، درخواست صدور اجراییه بکنید و سپس ببرید اجرای احکام ثبت، از آنجا به بعد ما پیگیری خواهیم کرد. اگر مالی داشته باشد، حقوق و مزایایی دریافت بکند، پولی در بانک داشته باشد یا خودرویی به نام خودش داشته باشد، درخواست توقیف می کنیم. اگر پول نقد بود که دردسر کمتری دارد، باید در بانک ملی حساب داشته باشید، شماره شبای حساب شما را به اجرای ثبت می هیم تا پول را بحساب شما واریز کنند. برای اموال و خودرو هم درخواست برگزاری مزایده خواهیم کرد. وکیل روی دیوار روبرو ساعت را نگاه کرد، نزدیک نه شب هست.
کوروش دادار، اسفندروز از اسفندماه، پنجم اسفند 2581
رنج های ما دنباله دارد....
دوچرخه ای داشتم، هر آدینه پسین، پسرکم را سوار میکردم و چند خیابان آن سوتر، پارک بود. پسرم چهار سال داشت. مادرش مرده بود. ما دوتایی زندگی خوبی داشتیم. تنها نگرانی من ترس های پسرم بود که از کودکی همراه او بود، هرچند هنوز کودک بود.
از سرسره می ترسید، تا کنون سرسره بازی نکرده بود. هرچه برای او از خوبی های سرسره و خوشی هاش گفتم، باور نکرد.
از سوی دیگر، چاره ای هم نداشتم، باید او بازی های کودکانه را می آموخت و تجربه میکرد.
یک روز بهاری که با همرفته پارک بازی بودیم، یکی از سرسره ها را که چندان بلند نبود و جایی هم که بچه ها فرود می آمدند، ماسه نرم ریخته بود، نگرانی از آسیب خوردن نبود.
بچه را بردم بالای سرسره و رهایش کردم.
معجزه روی داد:
او تا آن روز نمیدانست سرسره چه اندازه خوشی دارد. یکساعت پر سرسره بازی کرد و یکی از علاقه های او سرسره بازی است.
یادم می آید، استاد حقوق اساسی میگفت؛ گاهی ناچاریم مردم را با زور به نظم اُخت دهیم و با فشار آنان را با دموکراسی آشنا کنیم.
شاد باش دیر زی.
1...
او کمی دیر رسید. دفتر وکیل بسیار شلوغ شده بود. البته او همیشه دیر می رسد. به بخت هم دیر رسید.خودش همیشه این را واگویه میکند: ”زمانی که من رسیدم خدا همه بخت ها را تقسیم کرده بود،حتا بخت های بد هم تمام شده است.یک بخت هم به من نرسید.”دفتر وکیل در بزرگترین خیابان شهر که یکی از قدیمی ترین خیابان های شهر هم بود،سر نبش یکی از خیابان های شلوغ و گران شهر جای دارد. در طبقه دوم یک ساختمان پنجاه ساله با نمای آجری و بدون آسانسور سر نبش هست. در هر طبقه دو دستگاه آپارتمان هست که تابلو نام وکیلی که دنبالش میگردد، بالای در آپارتمان دست راستی چسبانده شده است.
منشی در گوشه سمت چپ تالار به گونه ای که بر همه سالن و در همه اتاق ها دید داشته باشد، پشت یک میز چوبی نشسته است. مانیتور کامپیوتر روی میز در سمت راست و تلفن در سمت چپ میز که نشان دهنده این است که منشی چپ دست می باشد. او جلو میز منشی میرسد و نفس زنان سلام کرده و چشم می گرداند که یک صندلی پیدا کند و بنشیند.بخت یاری میکند و نزدیکترین صندلی به میز منشی را می بیند که کسی روی آن ننشته است.نفسش بریده و بالا نمیاید:
-ببخشید ، یک دقیقه بنشینم، نفسم بالا بیاد. خیال او آسوده هست که دفتر وکیل را پیدا کرده است. خانم منشی که دختر جوانی است که شاید نزدیک بیست و دو یا سه سال دارد. شال زیبایش در دور گردن خودنمایی میکند. موهایش پوشیده نیست. به گمان می رسد،از پوشاندن موهای سرش بیزار هست، شال را دور گردنش انداخته است که اگر کسی مزاحم شد و چیزی گفت، روی سرش بکشد تا موهاش پنهان شود،لیوان آب خنکی با یک پیش دستی بلور روی میز جلو او گذاشت.
-بفرمایید، آرام باشید. هرگاه نفس تازه کردید،من در پیشگاه شما خواهم بود.
- دست شما درد نکند.سپاسگزارم. من با جناب پشوتن کار دارم.از سوی یکی از دانشجویان ایشان معرفی شدم.نامه هم دارم.به خود جناب پشوتن هم زنگ زده شده و نامه و پیام نوشته شده است.این هم نامه، بفرمایید. نامه را که درون یک پاکت نامه دربسته بود، از کیف خود درآورد و به سوی منشی دراز کرد.جرعه آبی نوشید و پشت را به صندلی داد و نفس ژرفی کشید.
منشی با اینکه می دانست او موکل جناب پشوتن نیست باز پرسید:
-موکل ایشان که نیستید؟
-او پاسخ داد: خیر، من بار نخست هست که به دفتر شما می آییم.
دفتر شلوغ است. از گفتن گرفتاری که دارد، خودداری میکند.شرمش می شود. منشی نامه را بررسی میکند و آنرا درون یک پوشه ای چرمین به رنگ چوب که در سمت چپ روی میز هست،میگذارد. به ساعت نگاه میکند. از درون کشو دست راستی میز کار خود که بیرون آن به زیبایی آراسته شده و پیداست که میز کار یک دختر جوان هست، پوشه ای چرمین را بیرون می آورد از کشو دست راست برگه ای که نشان میدهد.فرم هست را درون پوشه نهاده و با یک خودکار به سوی او راه می افتد. پوشه و برگه فرم را به سوی او درازکرده و می گوید:
- این فرم را پر کنید و چند دقیقه باشید تا موکل بیرون بیاید، نامه شما را ببرم نزد ایشان و دستور بگیرم.
نفس او جایش آمده است. بارها با خودش گفته است، باید بیست کیلو لاغر کنم تا هم بهتر بتوانم راه بروم.هم بهتر بتوانم زندگی گی گی کنم.در دلش خندید، زندگی ...
سرگردان بود که چه باید بنویسید؟چه باید بکند. پوشه را باز کرد. با دقت فرم را برانداز کرد. فرمی بود که با دو برگ پشت و رو داشت.چهار برگ فرم بود، که با یک سخنی از حافظ آغاز میشد.«چرخ بر هم زنم ار غیر مرادم گردد/من نه آنم که زبونی کشم از چرخ فلک». با خودش گفت: چه آدم جالبی هست.با شعر حافظ آغاز کرده، بایدآدم خوبی باشد. حالا من چجوری این فرم را پر کنم؟ ناچار روی میز دولا شد.خودکار را برداشت.آغاز کرد. برای نوشتن شماره میهنی نیاز به پرسش داشت.
-ببخشید، شماره میهنی چی هست؟
-شماره ملی هست. منشی سرگرم تایپ نامه ای بود، از همان پشت میز پاسخ داد. پرسش های دیگری را هم پرسید و منشی پاسخ داد. سرانجام پس از بیست دقیقه فرم پر شده و امضا شده دست منشی بود که همراه نامه به اتاق وکیل رفت. چند دقیقه ای گذشت، منشی با دو تا پوشه برگشت و رو به او گزارش داد و گفت:
-چون شما از جلوتر نوبت نگرفته بودید و معرف و شناس شما هم به جناب وکیل دقیقا نگفته بودند که چه روز و ساعتی می آیید، باید بنشینید که اگر کسی از موکلین که نوبت دارند،نیامدند، شما را به جای ایشان بفرستم نزد جناب وکیل یا اگر همه آمدند، باید بمانید تا پس از واپسین موکل که ساعت هشت شب هست. اگر میتوانید بمانید. اگر نه، یک نوبت به شما برای پایان همین هفته میدهم که بیایید.
او نمی تواند. باید کار امروز آغاز شود.کار را می خواهد یکسره کند. توان رنج کشیدن بیشتری ندارد. رو به منشی می گوید:
-می مانم. چاره ای ندارم. هم راه دور هست.هم آمدنم سخت هست. هم اینکه می خواهم زودتر کارهای دادگاه آغاز شود. او پاسخ داد.
منشی، نوشته ای را جلو او نهاد. او کاغذ را برداشت، نگاه کرد. خواند: آیا توان پرداخت حق مشاوره دارید یا خیر؟ شگفت زده شد.یادش آمد با دانشجوی وکیل درباره هزینه ها گفتگو نکرده بودند، بی گمان او هم چیزی نگفته است.با خودش گفت: چرا از من نپرسید؟ صدایم میزد و می پرسید، چرا این کار را نکرد؟ندانست چرا؟ نوشت: خیر از جا برخاست و یادداشت را روی میز منشی نهاد. منشی لبخندی به او زد.
-بفرمایید بنشینید تا صدا بزنم.گوشی را برداشت، گفتگوی کوتاهی کرد .گمان کرد که در باره او هست. واپسین موکل که از اتاق وکیل بیرون آمد و جلو میز منشی رفت، منشی گفت بنشیند تا کارهایش را انجام دهد و منشی سینی لیوان قهوه را برداشت و برای وکیل برد. زود برگشت و او را به درون اتاق وکیل راهنمایی کرد...
که از دریچه اتاق وکیل هر دو خیابان را میشود دید.او شنیده بود وکیل سرشناسی هست.
کوروش دادار، دی به آذر روز از اسفندماه 2581
رنج های ما دنباله دارد...
8
-راستش پدر و مادر از گذشته چیزی به ما بچه ها نمی گویند.ما هم بسیار دوست داریم بدانیم. ولی پدر می گوید گذشته تلخ گفتن ندارد.مادر هم چیزی نمی گوید.سرگرم زندگی خودشان هستند. چند تا مغازه هست که همه را باید اداره کنند و سرکشی کنند،باید خودشان بالای سر کار باشند. ما هم کمک می کنیم ولی کار خودشان و بودن خودشان در تصمیم گیری ها بسیار مهم هست.
-شنیدم شکر خدا روزگار بسیار خوبی دارد،گویا شما هم در آلمان درس خواندید؟ خواهرت هم رفته پاریس ؟ من این خبرها را که می شنوم بسیار شادمان میشوم و دلخواه دیدار شما هستم و به شما افتخار میکنم.
بابک خواست بگوید؛ اورای عمه ات!اما جلو خودش را گرفت. با خودش اندیشید که بیهوده نباید وخت تلف شود، باید ببینم چه در چنته دارد؟ چه در سر دارد؟ چرا اینجوری شدست؟ بگذار من او را پرسش پیچ کنم ،چرا او همه اش بپرسد؟پاسخ داد: سپاسگزارم.شنیدم بچه های شما هم بیشترشان در خارج از کشور هستند و رفت و آمد میکنند؟تجارتخانه دارند و داد و ستد میکنند، درستست؟
-آری بچه های ما که دنبال درس مانند شما نرفتند،بلکه تجارت میکنند ،دلم میخواست درس بخوانند. مهمانان دیگری هم آمدند و روی زمین نشستند.از اهالی آبادی بودند که چند تای آنان را بابک خانه عمه جانش دیده بود.نیامدند روی مبل بنشینند یا پذیرایی از آنان نشد. مانند گداها دم در نشستند و پاسخ گرفتند و رفتند. یکی از آنان آمده بود پول قرض کند و برای زنش که مریض شده و دو ماه هست روی جا افتاده دارو بخرد،ببراز به او گفت دعاهای که دادمت بردی ،خوب دستورها را انجام داد؟ باید دستورها دقیق انجام دهد تا اثر کند.اگر جابجا انجام داده باشی،فایده ای ندارد.بابک از شنیدن این سخنان از دهن ببراز بسیار شگفت زده شد.باورکردنی نیست که این مردم بدبخت با چه خرافاتی در بلاهت و نادانی نگه داشته میشوند.دعا و ثنا آن هم در این روزگار،خیلی مسخره است.از او کاغدی امضا گرفت و صد تومان پول به او داد. کسی بیرون از تالار سر و صدا میکرد،ببراز ناچار شد برای ساکت کردن بیرون رود،بابک کاغد را دید و آه بلندی کشید،خوش شانس بود کسی در تالار خانه نبود و گرنه غوغا میشد از آخ بلند او، نوشته بود من مبلغ سیصد تومان به ببراز بدهکار هستم و چنانچه تا پایان تابستان آن را پرداخت نکنم ، زمین هایم متعلق به ببراز خواهد بود. ببراز با این نامه همه هستی او را گرفته بود.
دوباره همه به تالار برگشتند و میز شام که چیده شد، در همین هنگام دختر جوانی درون تالار شد، بابک به احترام او از جایش برخاست. دختر جوان یک راست به سوی بابک آمد،دستش را به سوی بابک دراز کرد،دست داد و نشست.
-بونژو
-بونژو مادام
-چا وا؟
-چا وا بیینی؟مرسی ، ات توای؟
-پاس مال؟
دختر جوان زیبایی با موهای بلند مشکی و دامن کوتاه مشکی و کفش های پاشنه بلند و با بوی عطر که در فضا پیچید و کلا فرانسوی زبان بود با لهجه فرانسوی، بابک را شگفت زده کرد. باورش نمیشد که در آن بیرون فقیر فلک زده گرسنه و چرک و قرون وسطایی ، در این ده ویرانه غارت زده یک خانه ای با یک چنین ساکنینی باشد.سراسیمه شده بود و هاج و واج به دختر جوان خیره شده بود. ببراز گمان کرد که کلک که زده بود ،گرفت و بابک دلباخته دخترش شده و با خودش گفت :
-آخی آسوده شدم. این دیگه چه بلایی بود نزدیک بود سرم بیاید و در دژ استوار منافع من و حماقت مردم ده رخنه کند و بدبخت شوم، خدا را شکر که حقه و کلک گرفت. با خودش گفت، با یک تیر چند نشان زدم.هم این پس گستاخ را که از آگاهی دختران روستا می گوید سرگرم خواهد شد .هم اینکه دختر خودم با آشنایی با پسر دست از سر من برخواهد داشت و از آن سو برایم خبرهای بیش تری از وضعیت پسرک خواهد آورد. هم چنین دست از من برخواهد داشت.
از آن سو،دخترک که در فرانسه بزرگ شده بود با این بازی ها میانه ای نداشت ولی دل در گرو پولهای پدر نیرنگ باز و توطیه گر داشت. در دل ببراز عروسی و غوغا بود.
رنج های ما دنباله دارد...
7
در خانه ببراز که وارد شد، شگفت زده شد، انگاری از یک جهان وارد یک جهان دیگر شده بود. از زمین به فضا رفته بود مانند این بود.درست مانند یک بهشت در میان جهنم. یک کاخ سرسبز در یک بیابان و کویر ، هرچند داستان هایی شنیده بود اما باور کردنش بسیار سخت بود. به هر روی در چوبی بزرگ خانه پشت سر بابک بسته شده بود.کسی او را راهنمایی کرد که درون هشتی خانه شود و شد.
مبلمان خانه ببراز او را یاد مبلمان قاجاری می انداخت که در فیلم .ناصرالدین شاه ،اکتور سینما دیده بود. شگفت زده شد،یک دم گمان کرد ،خواب می بیند، روی یک صندلی دسته چوبی که با پارچه مبلی خارجی ،بسیار زیبا تودوزی شده بود، نشست.چند دقیقه ای به درازا کشید تا در تالار باز شد و مردی که میان سالی را پشت سر گذاشته است با موهای پر پشت مشکی رنگ و عصایی چوبی در دست چپ پا به هشتی گذاشت. بابک دانست که او باید ببراز باشد. از جای برخواست و سلام کرد.
-به به بابک خان . بابک خرمدین ، از چه دیار دوری به خانه پدری برگشتی ، عین خود جانبخش هستی،کپی خود جانبخش هستی ،خوش آمدی باباجان ، شنیدم دو روزی است آمدی آبادی ،چرا یک راست نیامدی خانه من؟ من همیشگی چشم براه شما و پدرت هستم.چرا بری خانه کسی دیگر؟ مگه خانه من نباشد! خوش آمدی. کاش بابات هم آورده بودی!چخبر؟ و فرصت پاسخ ندادن به بابک داده نشد. البته بابک هر پرسشی را با سدای یواش و گاهی هم در دل خود پاسخ داد.
بابک از دیدن ببراز بدش نیامد ، اما یک حس بسیار قوی بر او چیره شد که بازار معامله و بده و بستان در این خانه بسیار گرم است. این باید یک چیزی بدهی و در عوض چیری بگیری!پیدا نیست که چیزی که میدهی با چیزی که میگیری آیا برای بابک هم مانند دیگران سد بده یکی بگیر هست یا چون بابک تضاد منافع چندانی با ببراز ندارد، جور دیگر باشد. پیرو او راه افتاد تا به تالار اصلی خانه رسیدند که با سر بریده و تاکسیدرمی شده جانداران گوناگونی مانند آهو ، بز،کل و قوچ کوهی و مانند آن همه دیوارها پر بود. ببراز تعارف کرد ،روی مبل کنار هم نشستند، کسی آمد و یک سینی در دست و دوتا شربت خنگ تعارف کرد و رفت.ببراز از پدر ش پرسید و از درسش پرسید و خانه دارند یا خیر و سرانجام رسید به اینکه :
-خوب خیر باشد، پس از سالیان به آبادی برگشتی؟ من چه میتونم برای شما بکنم که زودتر خواسته ات انجام شود و شما برگردی سر خانه و زندگی ات، زندگی اینجا برای ما سخت هست برای شما که دیگه بچه شهر هستی بسیار سختتر هست. باید هرچه زودتر کارهاتو بکنم تا برگردی و زیاد نمانی ، ممکن است ناخوش بشوی! اینجا پر از بیماری و ناخوشی است. مانند نیم ساعت گذشته، بابک دانست که ببراز به کسی مهلت سخن نمی دهد.در دلش گفت:چه بیماری بدتر از ترس،من به تو کاری ندارم. سخن من با مردم ترسویی است که تو هر کاری میخواهی بر سرشان میاوری و هیچ کسی نیست که در برابر تو بایستد و بپرسد،چرا؟
-راستش من تازگی از دانشگاه فارغ التحصیل شدم و فوق لیسانس حقوق گرفتم و کارآموز وکالت هستم و میخوهم در دانشگاه تدریس کنم و بنا دارم دیگه یواش یواش زندگی را برای خودم بهتر کنم و زن بگیرم. دختر عمه ام ،گلنار هست که تا کلاس پنجم هم درس خوانده و دختر خوبی هم هست.من هم تازه دیدمش و باهاش گفتگو که کردم .خوب دختر روشنی هست.
ببراز شگفت زده شد که دختر روشنی در آبادی هست و چگونه توانسته است همچنین ویژگی بدست آورد؟ وختی یک دختر در همه عمر 22 ساله اش اجازه نداشته است از چارچوب این آبادی بیرون رفته باشد و تلویزیون و رادیویی هم در دسترس نداشته است و روزنامه هم نمی خواند و سفر هم نرفته است،چگونه توانسته است با ممنوعیت های ببراز باز به جایی برسد در اندازه ای که یک وکیل از او خوشش آمده باشد. سخت نگران شد و نگرانی اش با یک پرسش بروز داد.
-مبارکست ،ولی چجور تو میتونی یک دختر روستایی را روشن اندیش بدانی در حالیکه از آبادی پا بیرون ننهاده است؟
-نمی دانم ،ولی باهاش گپ زدم ،بسیار چیزها می داند.از همه چیز که در دور و بر میگذرد آگاه هست.
ببراز چینی در ابرو انداخت،سکوت حکمفرما شد. لختی گذشت، از اینکه دختری از اهالی روستا که از فرمانبران ببراز شمرده میشوند،بسیار چیزها را میداند،تنش لرزید و بر بیخبری خود از پیرامون خود نگران شد و بیمناک شد،اما نمیخواهد که این را نه بابک و نه هیچ کس دیگری بداند،خود را به کوچه علی چپ زود و از بابک پرسید:
-برای من از پدر و مادرت بگو، بگو ببینم چه میکنند؟ سالهاست دیگه ده نیامدند، چرا نمی آیند؟ ما دلتنگشان هستیم. دلمان می خواهد آنان را دوباه ببینیم.
بابک با خودش اندیشید،چه رنج هایی که به آنان دادی و آنان شبانه گریختند،مگر امکان فراموش شدن آن همه رنج و بی احترامی و تحقیر هست،هرگز نمیشود آنها را فراموش کرد؟ تازه آن چیزی که من شنیدم بی گمان از آنچه روی داده است ، بسیار کمتر هست .اجبار مرد و زن جوانی با کودک ده روزه در چله سیاه زمستان آن هم بدون هیچ و دست خالی و بدون پول و خوراک و پوشاک کافی به فرار از خانه و کاشانه ،به بهانه اینکه زن جوان به خانه ببراز برای کار نیامده و زن جوان بیم آن داشته که به هنگام ورود به خانه کدخدا به او تعدی و تجاوز بشود . شوهر زن جوان پی برده بود که کار بهانه هست و شبانه با زن خود گریخته بود و از بیم برگردانده شدن تا صبح در تاریکی و سرمای زمستان دویده بود تا از دسترس او دور شود،هرگز فراموش نخواهد شد. بابک هم نخواست رازهای گشوده شده را بر زبان بیاورد،خود را به بی خبری زد که از رویدادهای گذشته چیزی نمی داند و گفت:
6
کسی نمی تواند هیچی بنویسد حتا در زمانی که تنهاست و خودش هست و خودش، می ترسد که ببراز از آن آگاه شود و او را به دردسر بیندازد. مردم خودشان کاری را که ببراز باید بکنند برای ببراز با خودشان میکنند. به جای او به خودشان زور می گویند و خودشان را زندانی میکنند و مجازات میدهند.مردم آبادی دیوانه شدند.گفته میشد اداره آموزش و پرورش یک رییس دارد که بسیار سخت گیر هست و اگر بداند که آموزگاری کوتاهی کرده یا شاگردی را کتک زده یا از سهمه انجیر و موزی که برای بچه ها فرستاده میشد ، بدزدد، فورا او را به بدترین شیوه تنبه خواهد کرد،اما کسی شکایت نکرد و کسی جرات نزدیک شدن به بازرسان مدیرکل که ماهی یک روز کامل می آمدند و از همه بچه ها پرس و جو میکردند ،نداشت.
هیچ بچه ای هم توان شکایت نداشت. چون پدر و مادر شکایت و اعتراض را بلد نبود ،نمی شناخت و یاد نگرفته بود که فریاد بزند.یاد نگرفته بود اعتراض کند . یاد نگرفته بود از خود و خانواده اش دفاع کند .یاد نگرفته بود که یاد بدهد.یاد نگرفته بود تا به کودکان خود بیاموزد.اگر یادگرفته بود با ایستادن در برابر کدخدا و ببراز اعتراض عملی ،عملا به کودکان خود یاد میداد که اعتراض کنند و حق خود را بخواهند.همه در یک مسخ همگانی گرفتار بودند نه کسی شکایت میکرد و نه کسی به شکایت فکر میکرد و نه کسی راه آن را بلد بود. هرچند پیدا نیست که آیا اعتراض و شکایت سودی داشت یا خیر؟ اما چرا شکایت همیشه سودمند بود و هست ،چرا کسی اعتراض نمیکند؟
-نه گلنار جان ،مردم دیوانه نشدند،مردم مسخ شدند، مسخ ترس ، ترس بیهوده ای که نتیجه آن هرچه باشد از این زندگی رنج آور سخت تر نیست.ولی ترس قوی هست و مردم از ترس هیچ کاری نمیکنند. از گذشته گفته اند:«هرچه ترس من بیشتر ،دشمن من قوی تر»
مردم فقط می ترسند. باید ترس را برایشان معنی کرد و سود و زیان ترس را برایشان آشکار نمود تا بتوانند تصمیم بهتری بگیرند. ترس بیماری بدی است. درد کشنده ای است که یکجا هم نمی کشد و آسوده کند بلکه بتدریج و در طول سالیان میکشد که رنج آورترین مرگهاست. بابک از نگاه گلناز به مسایل خیلی خوشش آمد.
خبر آمدن بابک به ببراز رسیده بود، چون او با یکدستگاه موتور سیکلت یاماها 100 آمده بود که صدا خفه کن اگزوز آن نیز بیرون آورده شده بود و همه هفت آبادی از صدای آن فهمیده بودند، ”کسی می آید”.تصمیم گرفت تا او را مهمان کند. کسی را فرستاده بود شب به خانه بیاورد ،او بسار زرنگتر از آن بود که یک بیگانه همه سود و منفعت او را به خطر بیندازد.هرچند بابک بیگانه نبود،خویشی بود که در اثر فشار کدخدا، بیگانه شده بود. بابک سی سال پیش در همین آبادی زاده شده بود اما فردای چله آن روز پدر و مادرش کوچیده بودند و رفته بودند.او زندگی خوبی داشت و به هیچ روی قابل سنجش و همسنجی با زندگی در آبادی نبود،نام آبادی را او پیش خود دربار می نامید در حالی که دلوار بود.
این سخنان را سالها بعد بابک به من گفت: بابک را من در روزگار کودکی یکبار دیده بودم.در یک نوروز که شاید دو یا سه روز از نوروز گذشته بود و ناچار دسته جمعی با گروهی از همسایگان از ده کوچ کرده بودیم. نوروزی بود که باران بسیار بارید. باران همیشه در نوروز در آن سالها می بارید. به اندازه ای باران بارید که نزدیک بود سیل همه را ببرد. از قضا در یک سه راهی چاده زده بودیم.چهار تا چادر بودیم.دو رودخانه فصلی از بالا می آمد و در اینجا یکی میشد و آبها که به هم می پیوست ، سهمگین و ترسناک میشد. آن نوروز بابک همراه پدر و مادرش آمده بودند و دیدم .او به زبان ما گپ نمیزد و بسیار شیرین بود،همه اهالی از دور و نزدیک برای دیدن او می آمدند.پسران ببراز هم آمده بودند و ناله و نفرین های مادر را شنیده بودند که از آوارگی بدستور ببراز در این وخت سال و بارندگی و بچه های ریزه و دوری از سرپناه امن و نداری و ...شکایت و ناله میکرد. سرانجام به یک پیغام تهدید از سوی ببراز پایان شده بود.پدر گفته بود، زن چه میشه کرد؟ مادر گفته بود:مردن بهتر از این زنده بودن هست.
بابک ، آن شب و پیش از رفتن در مهمانی ببراز، از گلناز خواسته بود که همراه او برود ، گلناز دلش غنج زده بود برای این دعوت ولی خنده بلندی کرده بود که نشان دهنده نادانی بابک بود و به یک جوری میخواست بگوید چطور تو نمی دانی در آبادی هرگز امکان ندارد یک مرد جوان و با یک زن جوان دیده بشوند چه برسد به خانه ببراز بروند. خنده او شاید هم نشانگر دردی بود که کسی نمی دانست.
دردی جانکاه که از ابتدایی ترین حقوق محروم بودند. مردان جوان و زنان جوان نمی توانستند دوست داشته باشند. نمی توانستند دوست داشته شوند. اگر هم دختری یک پسر را دوست داشت در تنهایی خویش و در نهانی دوست داشت.به بابک گفتته بود: مگر دیوانه شدی؟ عقل نداری؟ شرم نمی کنی؟ دیگه نگی ها ،همه مسخره ات میکنند و رفتهبود.
نوشتار دوم:
5
ببراز شل آرام آرام به جایی رساند کار را که کسی نمی توانست بدون نظر او دخترش را شوهر دهد یا برای پسرش زن بگیرد.
او دستور داد که هنگام عروسی ، هیچ مردی نمی تواند در جایی که عروس نشسته است، برود حتا برادر و پدرش و کسی نمی تواند آواز بخواند و کسی نمی توانست مانند قببل نی لبک بزند. کسی نمی توانست در کوهستان هنگام چرای گوسفند هم آواز بخواند،چون او را غمگین میکرد. شگفتی داستان اینجاست که مردم هم گوش میدادند.به همین روی هست که سالهاست آواز خواندن در آبادی ما از میان رفته است.در رفتار مردم آبادی ما،شادی کردن،گناه است و کار زشتی شمرده میشود.
یادم هست برادر بزرگتر من در یک تابستان همراه دایی خورشید،چندماهی برای کارکردن به جاهای نفت خیز رفتند.هنگامی که برگشتند،برادرم یک دستگاه ضبط و صوت ناسیونال خریده بود که خیلی هم قشنگ بود،رادیو داشت و رادیو ترانه های قشنگ پخش میکرد.نوارهای ترانه هم چند تا خریده بود که خواهر و برادرها ،هنگامی که پدر خانه نبود،گوش می دادیم.البته مادر مخالف نبود یا اگر مخالف بود،بخاطر ما که از شنیدن موسیقی خوش میگذشت،را دوست داشت.شاید بخاطر ما چیزی نمی گفت.
اما پدر سخت مخالف بود.البته میدانست که داداش ضبط و صوت خریده است. سفارش کرده بود.هیچکس نباید خبردار شود که ما رادیو داریم. گاهی هم اخبار گوش میداد. اما هرگز به ترانه و آواز از رادیو گوش نداده بود و گوش نمی داد،چون برپایه دستور لازم الاجرای ببراز،نباید ترانه شاد گوش داده میشد.این یک فرمان و دستوری بود که مردم باور کرده بودند که براستی شنیدن آواری خوش گناه است و این دستور غیرقابل پذیرش از سوی یک آدم با خرد معمولی ، در آبادی ما غیرقابل تغییر بود.
سالها بود شادی رفته بود.از قضا در یک روز آدینه زمستان بود،هوا سرد و تابش آفتاب نیمروز تن آدمی را می نواخت و حس بسیار خوشایندی به آدمی میداد.خواهرجان یکی از قالی های دستباف مادر را در حیاط خانه و در سینه کش آفتاب پهن کرده بود. همه دور سفره نشسته و سرگرم ناهار خوردن بودیم.پدر هم از شخم زدن برگشته بود،پسین آدینه خانه بود.پس از پایان خوراک،من سرگرم نوشتن مشق بودم.داداش با رادیو و صدای بسیار پایین اخبار گوش میداد.گوینده اخبار زن خوش صدایی بود که برای من ،این داستان تا سالهای بعد که بزرگ شدم،رازی بود که این زن چگونه درون این جعبه به این کوچکی جاگرفته است،بماند که چه می خورد؟چجوری می خوابد؟و دهها پرسش دیگر...اخبار را که گفت، شنوندگان را که نمی دانستم کی هستند را دعوت به شنیدن یک ترانه زیبا کرد. من و دادش شاد شدیم. پدر رفته بود اتاق کاری داشت.ترانه خواند و خواند.ما هم غرق در کیف.من سرم روی دفتر مشق بود و گوشم به ترانه که با صدای فریاد و زمین خوردن چیزی سنگین بر زمین از چا پریدم.آری قانون تغییر ناپذیر ببراز بود که ضبط داداش را برای همیشه خاموش کرد و او یکساعت تمام گریه میکرد و مادر دلداریش میداد.من هم مات و مبهوت از اینکه چرا خوشی و شادی گناه هست؟ و تا این اندازه خشن،در خیالات سرگردان بودم.ضبط سوت داداش با دستان قدرتمند پدر بر زمین کوبیده شد.هزار تکه شد و از میان رفت.نمی دانم چرا پدر با اینکه از کدخدا و ببراز دل خوشی نداشت و شاهنامه می خواند،چرا این کار را کرد؟ دانستم که در باور مردم،فرمانی که از بالا آمده باشد،چه خوب چه بد، بخشی از زندگی مردم میشود.
داستان به دراز کشید ، یکی از اهالی خویشاوندی داشت که سالها پیش به شهر رفته بود ،پسرش بابک نام داشت .برای نوروز به آبادی برگشته بود تا شاید دخترعمه اش را که در کودکی ناف بسته اش کرده بودند ، ببیند و اگر پسندید ، او را به همسری بگیرد. نام دختر عمه اش گلناز بود، دختر مهربانی بود اما نتوانسته بود درس را تا کلاس پنجم ادامه دهد چون پول نداشتند که امتحان نهایی بدهد وانگهی باید میرفت شهر و عکس میگرفت و مادر بزرگش گفته بود که چه معنی دارد ، دختر عکس بگیرد و بی پولی بهانه اصلی و سخنان مادر بزرگ بهانه ظاهری شده بود و او درس نخوانده بود. اما هنر داشت. قالی می بافت.مانند نقاشی.اما بی پولی و نداری و مادربزرگ زندگی دختر را جور دیگر خواستند.خودش اختیاری در گزینش آینده خود نداشت.
گلناز برایش تعریف کرده بود:
کدخداهای آبادی ها دور و بر و خان بزرگ که فرماندار هم هست ،با اینکه ستم های ببراز به اهالی آبادی ما را می بینند، هیچ کاری نمی کنند .البته حرفش را میزنند. خیلی هم حرف های قشنگ میزنند و با رنج کشیدن اهالی حتا گریه هم میکنند ولی هیچ کاری نمیکنند. چون منافع خود برایشان مهم تر از هر چیزی است . کدخداهای دور و بر با ببراز در آبادی ما منافع شان کاملا تامین هست. چرا باید کاری بکنند. اگر بیایند و به مردم کمک کنند و ببراز را از انجام کارهای زشتش باز بدارند فردا باید در برابر مردم خود پاسخگو باشند. اگر هم کاری نکند شاید از طرف اهالی شهر که برای تفریحات به آبادی این کدخداها میایند و برایشان سود و منفعت اقتصادی هم دارند، نکوهش شوند که چرا کاری نمیکنند، همین گریه و زاری و همدردی دهان آنان را هم خواهد بست. آخه اعتراض شهری ها هم در همین اندازه است و بیشتر از این نیست. آنان هم دنبال خوشی های خودشان و تفریحات و مفت خوری های خود در خانه خان و کدخدا هستند. خیلی کاری به اصل رویدادها ندارند تنها ظاهر قضیه درست بشود، کافیست.
نگرانی از سوی شهر و فرماندار و استاندار هم به گمان میرسد ، خیلی جدی نباشد ، چون ببراز سالیانه روغن خوب و بره پرواری و خروس کشتاری را به موقع میفرستد و جای نگرانی نداشت و میدانست تا زمانی که بتواند اینها را به هنگام بفرستد جای هیچ نگرانی نیست.
تنها نگرانی همه این طرفین درگیر در ماجرا، از ببراز گرفته تا پسرش کامبیز که؛ ”در شهر به او پیشنهاداتی شده است” و کدخدای شش ده پیرامونی و خان و فرماندار و حتا مدیر کل و جناب استاندار در همین اندازه هست که مردم آبادی ما بترسند و ارزان خریده شدن گندم هایشان را به تقدیر بسپارند و مانند سالیان دراز بگویند این هم بخت و اقبال ماست.
مردم آبادی می پرسندکه چرا هیچ چوبداری به آبادی نمیاید تا گوسفندها را با قیمت دلخواه به چوبدار بفروشیم؟بعدها دانستند که سود ببراز جلو آمدن چوبدارها را میگیرد.
چرا هیچ معامله گر دیگری نمیاید تا ما اهلوک و بادام و کتیرا را که با هزار زحمت گردآروی میکنیم به بهای عادله روز بفروشیم؟
چرا اگر هم ما با بدبختی توانستیم با پای پیاده و پس از دو روز پیاده روی به شهر برسیم باز بدانند که ما اهل این آبادی هستیم و گوسفند و محصول مان را به نصف قیمت بازار بخرند و ما دست از پا درازتر برگردیم؟چرا؟
دخترهای آبادی می گویند که چرا هیچ کدام از ما نباید بتوانیم درس بخوانیم؟ چرا نباید برویم شهر؟ چرا نمی توانیم یک عکس بگیریم؟
چیزی که در آبادی همه گیر شده،خرف شدن همه اهالی هست. همه اهالی مانند اینکه مسخ شدند ، هیچ واکنشی در برابر رفتارهای زورگویانه ببراز نمی کنند. هیچ کسی هیچی نمی گوید. کسی نمی تواند فرار بکند. کسی هم که فرار بکند باز از ترس خانواده اش برمیگردد و در تاوان فرار، یکسال مفت و مجانی برای ببراز، که تازگی از سوی بعضی از اهالی ببراز خان لقب گرفته ،کار بکند.
4
مادرم زنی بی باک و نترس بود. از داستان آگاه شد و جلو رفتن ما را گرفت نگذاشت ما به دبستان برویم. خبر نرفتن ما به دبستان در همه جای جهان پیچید و روز سوم بود که در یک پسین گرم ، کدخدا سوار بر اسب کهرش در گوشه سمت چپ چادر ما، از جنوب غرب. که ما همیشه بیشترین آسیب را از همین جا دیده ایم، پیدا شد.
یک چیز دیگر اینکه هیچ سگ چوپان و هیچ سگ گله ای به کدخدا واق واق نمیکرد. آمدن و رفتن کدخدا رازآلود ترین آمد و شده بود .نمی دانم چرا؟
مادر تا دیده بود، از جلو رفته بود و سلام کرده بود و همراه با ترس و احترام تعارف کرده بود که بفرمایید. در روزهای گرم مهرماه یک لیوان آب خنک از مادر خواسته و نوشیده بود. حال پدر را پرسیده بود، مادر گفته بود که بامید خدا بزودی میاید. این هم از سیاست مادرجان بود.پرسیده بود چیزی کمبود ندارید، مادر هم مانند همیشه اگر هم گرسنه گرسنه بود، نشان داده بود که” شکر خدا و دولتی سر شما همه چیز هست.”
از من و داداش پرسیده بود،پاسخ داد مادر که : بچه ها رفتند دنبال گوسفندان تا شب برمیگردند.گفته بود : نه کاریشون ندارم فقط میخواهم که فردا بفرستی بیایند مدرسه تا از درس هایشان عقب نمانند. اگر هم تا شوهرت بیاید کاری داشتید بگو تا دستور بدهم بیایند انجام بدهند. بچه ها فردا بیایند دبستان!
اختلاف ا ز همینجا آغاز شده بود. مادر گفته بود: خیر
او پافشاری و تهدید
مادر گفته بود به یک شرط که بچه ها بر اساس کارنامه به کلاس بالاتر بروند
قول داده بود.
مادر هم خوشحال و خرم ، نزدیک شب که ما برگشتیم خانه، گفت: کدخدا آمده بود قول داد که شما دو تا را معلم به کلاس بالاتر ببرد فردا صبح باید به مدرسه بروید.
ما خوشحال خوابیدیم. فردا صبح برخواستیم و تشنه دانش رفتیم.
اما....شب که برگشتیم خانه مادر پرسید کتاب های جدیدتان را ببینم. ما سر به زیر افکندییم.
مادر مخالفت کرد که فردا صبح به دبستان برگردیم اما داداش گفت که خواهیم رفت. به مادر گوش نده. امروز یادم می آید که همیشه بیشتر بدبختی از خود ما هست.چرا ما فردای آن روز به دبستان برگشتیم؟ چرا برادرم به سخن مادر گوش نداد؟ با اینکه می دانست رفتنش به دبستان بیهوده است و یکسال زندگی را از دست خواهد داد و چه بسا آینده اش را بیران کند؟!آینده اش بیران شد. چرا؟ یادم میاد در شاهنامه اینجور نوشته شده بود و ما هم یاد گرفتیم. در آبادی تنها خانه ما و خانه کدخدا شاهنامه داشتیم. نمی دانم چرا؟
-نمی شود با دانش هم در افتاد .کدخدایی که جلو آموختن و پیشرفت بچه ها را بگیرد سزاوار گوش دادن به حرفهاش نیست. ما از مادر پیرئی نکردیم. من گناهگارم. از این کار خودم هنوز شرمسازم و از خودم بیزارم. بیزار!
اما من ساده دل پیرو داداش بدون فکر و او هم کمی تنبل و برای فرار از رفتن پی گله و علیرغم جنگیدن مادر او پیروز و هم آواز با کدخدا شد و سرانجام هم پس از سالیان دراز با آنان خویشاوند شد و من مانده ام چکنم؟ قهر یا آشتی؟
می گویند اما من باور ندارم ببراز مرد خوبیست،اما یک پای او از بچگی شل بوده است و گاهی بچه های آبادی او را ، ببراز شله صدا میزنند و میخندند.
همیشه ما بچه های آبادی تا چشم باز کردیم با نمی شود ،نکنید، نروید،نیایید،نخورید،نپوشید،نگویید
، نبینید ،نخواهید و نفهمید درگیر بودیم. همه اش نه نبود. نه نه نه نه،نمی دانم بچه های دیگر آبادی هم اینجوری هستند؟ نروند؟ نخورند؟ نکنند؟ نشنوند؟
شهریور ماه نتیجه امتحان نهایی آمد ، تنها من قبول شده بودم پدر مرا با یک بنه مختصری همراهی کرد تا مرکز بخش که روستای بزرگتری بود و بعدها شهر شد و بابا پیران نام دارد و آرامگاه بلند مردی است که در روزگاران گذشته مرده و کسی نمی داند که که بوده است.می گویند مرد خدا بوده است. اما مردان خدا چندان دارایی و مالی ندارند که این همه گنبد و بارگاه بر روی آرامگاهشان بسازند.آرامگاه باباپیران مانند نیایشگاه زیگورات و پله پله هست.کسی نمی داند شاید هم مانند زیگورات هفت هزار ساله باشد که نیایشگاه مردمان پیشتر بوده است. اما بنایش زیباست و شاید کسی دلش سوخته و برای جلوگیری از ویرانی این نام را روی آن نهاده است. پدر خویشاوندی داشت که مرا به خانه اش برد و مرا در کلاس اول راهنمایی نام نویسی کرد و سفارش لازم کرد و گفت: باباجان : درس بخوان ، قوی شو و هرگز به آن آبادی برنگرد. کاری کن که خواهر و برادرت را هم ببری. امید همه ما تو هستی و رفت...من هم هرگز به آن آبادی برنگشتم،دلم تنگ شده است. و با سختی دوری از پدر و مادر و خواهران و برادران ساختم و درس خواندم و ثلث اول رتبه اول شدم.
کوروش دادار..... رنجهای ما دنباله دارد...
3
چهل روز سوگواری ،همه آبادی را تحت شعاع قرارداد. من و داداش از فردای آن روز بی توجه به رویدادهای دور و بر برای دروکردن گندمها از پیش از برآمدن آفتاب می رفتیم و با غروب آفتاب برمیگشتیم. برداشت ها به درازا کشید و خرمن کردن گندمها و پایان سوگواری هم زمان شد. چله برگزار شد و خانواده میرزا به خانه خودشان کوچانده شدند و وصیت نامه ای که آخرش هم معلوم نشد از کیست،در چهلم میرزا خوانده شد که ببراز پسر بزرگ کدخدا از زن دوم ،جانشین اوست و همه مردم و فرزندان باید از او پیروی کنند.
از سالیان دور تا یادم هست و پیش از آن هم بابام میگه ،همه اش محدودیت های گذاشته شده بر همه چیزهاست.که هر چه هم زمان میگذرد این محدودیت ها بیشتر و بیشتر میشود. برای نمونه بگم: ما تا پانزدهم آذر نشده نمی توانیم اسباب و بار و بنه را به ده بیاوریم.از دوم فرودین که از ده بار کردیم نمی توانیم برگردیم و گوسفندان را بیاوریم ده تا آخر آذر ماه. خوب آخه آدم با انصاف این چه زندگی شد؟ خانه مال خودمان وگله دانی هم مال خودمان. علوفه توی انبار مال خودمان. همه چیز مال ماست اما هیچ بر هیچ. امروز که یادم میاید به آن روزهای تلختر از زهر یادم می افتد به ترانه داریوش که می خواند : همه چیز مال تو ، بوی خاک مال من
بوی گندم مال من، هر چی که دارم مال تو
یه وجب خاک مال من، هر چی میکارم مال تو
بوی گندم مال من، هر چی که دارم مال تو
یه وجب خاک مال من، هر چی میکارم مال تو
نمی دانم چرا داریوش این ترانه را خواند؟ شاید هم به آبادی ما سر زده باشد، باید از بابام می پرسیدم. هوا از نیمه آبان شب ها رو به سردی می نهاد و ما و گوسفندان و بویژه گاوها و بزها که همیشه با سرما میانه ای نداشتند ، گاهی گوساله ها و بزغاله ها تلف میشدند اما اجازه نداشتیم به ده برگردیم که آغل سرپوشیده داشتیم و جا برای گوساله ها ،طویله برای گاوها داشتیم . نمی گذاشتند به ده برگردیم و به جای امن بیاییم. ما را یک سپر نامریی باز می داشت که بیاییم. من بارها اندیشیدم اما راه به جایی نبردم که چرا ما به خانه روستایی خود نمی آمدیم؟ و ناچار بودیم در یک چادر در برابر سرما و گرما سختی بکشیم و تاب بیاوریم.ما خود اهالی سربازان بی مزد و مواجب کدخدای ده بودیم.چون او هر چه می خواست بی هیچگونه زحمتی اهالی براش انجام میدادند.مردم ده به ده نمی آمدند تا کدخدا آسوده باشد، نیازی به هیچ گماشته یا ماموری از سوی کدخدا نبود که با نهیب از مردم چیزی بخواهد یا سربازی که تفنگی داشته باشد و مردم را بترساند، غولی هم نبود که بیاید و جلو مردم را بگیرد. مردم خود مامور کدخدا بودند. ترس! ،پدر گفته بود، ترس درد بدی است، بدتر از ترس هیچ نیست. ترس مردم آبادی را به هر کاری وا میدارد. مردم هیچ آسایش و آرامشی ندارند ولی از بدتر از این می ترسند! چرا نمیانیم.کسی هم تا کنون پاسخ نداده است. پدر در شاهنامه دنبالش گشت، تنها در یک جایی از زبان ارنواز دختر جمشید که چرا با اینکه پدرتان را ضحاک کشته است ولی به او کمک میکنید؟ نوشته شده بود:«ز تخم کیان ما دو پوشیده پاک //شده رام با او ز بیم هلاک». پدر گفته بود شاید دلیل این همه بدبختی این باشد. داداش گفته بود: این چه سخنی است،پدر؟ آدم بخاطر ترس از فردای بدتر ،امروز را در جهنم سپری کند؟ پدر هم پاسخی نداده بود .پسان به من گفت: دادشت چه می داند که من چه می کشم؟ نگرانی از آسایش شما و خواهرانتان،نگرانی از تندرستی مادرتان،البته که امیدواریم شاید سال آینده بهتر شود.من امروز پاسخ ان پرسش داداش را میدانم.«مردم می ترسند،آن اندازه هم شجاعت ندارند که برخیزند،شاید هم توان ندارند،چون افزون بر ترس ،کدخدا در ذهن آنان، غولی است که هیچ کس را یارای جنگیدن با او نیست، چه بخواهد شکستش بدهد. به سخن دیگر مردم غیرقابل شکست بودن کدخدا را باور کرده اند و به همین دلیل هیچ کاری نمی کنند.امید دارند کسی از آسمان بیاید و شر او را از سر آنان کم کند. که آن هم ناشدنی و غیرممکن هست.»
روز عرفه که روز مردگان هست در ده ما و یک روز پیش از نوروز هست و میتوان گفت که همه اهالی خانه هستند و کسی برای هیچ کاری بیرون نمی رود و شب نوروز و فردای روز نوروز یا روز یکم فروردین(اورمزد روز)را همه در خانه می ماندیم ،جشن می گرفتیم،شادی می کردیم.شب نوروز بهترین خوراک را مادر می پخت،حتما پدر اگر توان بریدن سر بره ای را نداشت. یک خروس قربای میکرد.مادر باور داشت،شگون خوش دارد.شب نوروز همه اهالی در خانه روستایی بودیم و از فردا ی روز نخست باید حداکثر تا یک هفته بار کنیم و از روستا که تازه سبز میشد و شقایق ها در می آمدند بار کنیم و به یک دره بیغوله دورتر از روستا برویم.مانند دزدها پنهان و قایم بشویم.
تازه دبستان تعطیل شده بود روز خوشی بنا بود باشد اما به دستور کدخدا جهنم ما بود . از دوست های خود جدا میشدیم و تا چهارده فروردین دیگه هیچکدام را نمی دیدیم.
هر چادری هم درون یک دره ،اجازه هم نداشتیم کنار هم چادر بزنیم.
چرا؟ نمی دانستم.اما تازه فهمیدم. منافع اقتصادی و سیاسی و اجتماعی کدخدا و میرزا و ببراز و ....خانم بزرگ تازه مصیبت بعدی دوباره با پای پیاده این همه راه را صبح آمدن دبستان و پسین برگشتن هم بود. نفرین بر این فرمان های زورگویانه. گاهی بچه که بودم از بابا می پرسیدم باباجان : چرا تو نشدی کدخدا تا ما امروز آسوده باشیم؟ او فقط لبخند میزد و برای قصه میگفت. قصه های قشنگ ، شاید هم شیوه تربیتی اش بود که آنجا که از توان فهم من بیرون بود یا من توان شنیدن پاسخ را نداشتم یا شکست های بابام یا بابابزرگ یادش می آمد و رنج میکشید و داستان های جسته و گریخته ای از مبارزه بابابزرگم در زمان هایی را شنیده بودیم. اما داستان روشن نبود.
یک سال بارندگی کم بود و بابام همراه دایی مردانشاه به شهر رفتند که کار کنند و پول بیاورند و هم خرجی خانه هم بستانکاری ها کدخدا را بدهند. راستی یادم رفت بگویم: همیشه همه اهالی در همه سالها به کدخدا بدهکار بودند،نمی دانم چرا؟ ؟؟؟با صلاحدید و سفارش کدخدا باید میرفتند.در آن سال که بابا در خانه نبود. بابا و مردانشاه نیمه های امرداد بود که رفتند و تا نیمه های آبان نیامدند و ما حسابی دلتنگ شده بودیم که یک روز صبح بیدار شدیم دیدم بابا دیشب آمده است. بابا که رفت ما توی چادر بودیم. برگشت هم چادر بودیم.
من کلاس سوم بودم و برادرم گیلانشاه کلاس چهارم بود. ما خرداد ماه امتحان دادیم و آمدیم مزرعه از ده دیگه خبری نداشتیم تا مهرماه شد و خوشحال و خرم باید برویم دبستان.آموزگار پارسالی یک آموزگاری بود که کدخدا چندان مهربان نبود با او و مرد عیالواری بود و چند تا بچه خرد داشت و از یک شهر بسیار دوری آمده بود و یک دختر همداد من داشت که مهرنوش نامش بود و بسیار زیبا به چشم می آمد، پوست خیلی سفیدی داشت. دختر و پسرهای آبادی چون بیشتر روز را زیر آفتاب بودند، پوستشان تیره شده بود اما مهرنوش مانند ما که روستایی نبود که بخواهد دنبال گوسفند یا گاو برود که پوستش تیره شود. برای همین پوست سفید همه پسرهای ده خواستارش بودند و براش اهلوک شیرین شده و سقز و گمپل می آوردند. آن سال معلم را چون دلپسند کدخدا نبود و کدخدا هم ناخوش بود و بیشتر میرفت شهر برای درمان ، یک معلمی آمد که سرانجام هم داماد کدخدا شد.پیش از مرگش. رویداد وحشتناکی که روی داد برای همه با وجود اینکه همه بچه ها قبول شده بودند و نمره آورده بودند در راستای خوشایند کدخدا و پسرش که کسی با او رقابت نکند یکسال در کلاس پارسالی نگه داشته شدند.
کوروش دادار...... رنج های ما دنباله دارد...
2
آبادی ما کشتزارهای گندم و جو هم دارد. یک مغازه بسیار بزرگ هم هست که مال برادر کدخداست و همه محصولات مردم آبادی روستاهای اطراف را هم گردآوری میکند و میخرد و به شهر می برد و برایشان کالاهای خواسته شده را می آورد. بابام همیشه میگفت وزارت بازرگانی هم داریم.
ما پیشتر در ده یک کسی را داشتیم که کاهن ده می نامیدند، بزرگترها او را کهن می نامیدند،بابام میگفت اصلش کلیمی بوده و به ده ما آمده و ماندگار شده و هرگاه کسی میمرد او می آمد و کارهایش را میکرد. ما که بچه بودیم ،نمی توانستیم بر سر گورستان برویم و خاکسپاری را ببینیم. اما پاره ای از پسرها که نترس بودند، میرفتند و برگشتن برای ما تعریف میکردند.
کاهن آبادی که به او میرزا هم میگفتند،دارایی چندانی نداشت. گاو و گوسفندی نداشت و چند جریب زمین وی هم بدرد نخور بود و محصول نمی داد و با کمک دیگر اهالی گذران زندگی میکرد. از بدبختی روزگار، بچه های بسیاری هم داشت .شاید ده تا بچه خرده و ریزه داشت وقد و نیم قد و مصیبت و بدبختی.میرزا با اینکه هیچ هنری نداشت ،خیلی ناز داشت و باید همه زورکی احترامش کنند و همیشه چشمداشت کمک داشت. کمی پررو بود.چند سال پیش با یکی از اهالی جرش شده بود و کوچ کرده و رفته بود در همان زمین های خودش و چندتا کومه ساخته و نشسته بود با اینکه در روستا خانه داشت و خانه را بسته بود و رفته بود.خبرهای بدی می رسید که گویا خانه شان را جن ها محاصره کرده اند و هر روز به آنها دعوا دارند و گاهی هم آشتی میکنند و به آنها کمک میکنند و خوراک میدهند. البته بچه های میرزا که دبستان می آمدند، چیزهای دیگری میگفتند. از پدر که پرسیدم،گفت: باباجان ،پول نداشت،فقیر بود، خجالت میکشید، با یک بهانه از جلو مردم دور شد. بهش گفتم خوب باباجان، نمی توانست کار بکند؟ گفت :شاید نمیتونه، شاید هنر ندارد،شاید تنبله ،شاید در باور میرزا کار کردن درست نیست و دهها شاید دیگر ، باباجان ، ولش کن ، کار خودتو بکن و من تازه فهمیدم که چرا رفت!!!!
اما پس از مرگ کدخدا ، شورشی در ده افتاد . همه علیه کدخدای درگذشته سخن گفتند و شنیدند.با اینکه کدخدا را باید خان تعیین کند و خان یا فرماندار باید حکم به کدخدا بدهد تا بتواند ده را ریاست کند .اما اینگونه نشد.
هنگامی که کدخدا مرد، پسر بزرگ کدخدا،ببراز که نوجوان بود، نوکرشان را فرستاد دنبال میرزا که برای خاکسپاری کدخدا بیاید.بار اول گویا از آمدن خودداری میکند.
کسی از ریش سفیدان ده برای بار دوم میرود و مقداری خوراک برای میرزا می برد و میرزا با کراهت می گوید که امشب دیگه دیر شده و فردا صبح خواهد آمد ، کی بهرام که برای آوردن میرزا رفته بوده، خشمگین میشود و داد میزند :مرد حسابی ،مرده را توی این هوای گرم تا فردا خاک نکنیم که بوی گندش همه جا را پر خواهد کرد ، این دیگه چه رفتاری هست تو پیش گرفتی، زن میرزا هم به کمک کی بهرام می آید که مرد چرا ادا درمیاری ،پا شو برو ، زشته و به زور میرزا همراه ریش سفید می آید و آن شب هم می ماند و دیگر هم برنمیگردد تا میمیرد.
بدبختی اهالی ده هم از همانجا آغاز شد. میرزا ماند و وصیت نامه ای از جیبش بیرون آورد و پدر میگفت در اولش هم می ترسید و ترس از چشمانش و لرزش دستانش پیدا بود .ولی وختی دید که مردم با دهن باز فقط نگاه کردند و هیچی نگفتند و پس از پایان افاضات میرزا هر کسی به خانه خودش رفت و میرزا بر جای کدخدا لم داد و کیفشو کرد، ترسش هم ریخت.بنا بود موقتا باشد ولی همیشگی شد تا مرد.
آری آن شب میرزا با ادا و اصول آمد و کدخدا را خاک کرد و خودش جای کدخدا نسشت. از پدر پرسیدم:پاسخ داد: میرزا که چیزی برای ازدست دادن نداشت ، گفت یک حرکتی میکنم ، اگر گرفت که نون خودم و بچه هام توی روغن هست ، اگر هم نگرفت دوباره برمیگردم سر جای اول.من شگفت زده شدم و آن روز نفهمیدم یعنی چی ،ولی امروز میفهمم.
کدخدا با همان وصیت نامه تقلبی ،چهار سال از جای خودش جنب نخورد و مانند کدخدا خورد و خوابید و گشت و زندگی کرد.اهالی ده هم هیچ کاری نکردند ،تازه گروهی هم بدیدنش رفتند و از او حاجت خواستند و حاجت گرفتند. بچه های همکلاسی من با هم گه میرفتیم دنیال گوسفند با هم می خندیدم و ادای میرزا را در می آوردیم.
من کلاس پنجم هستم و همکلاسی های ما که شش تن هستیم. من ،بهزار، پایان، گلزار، البرز و نیاکان ،همگی برای شرکت در امتحان نهایی باید به بخش سپید گل می رفتیم. فردا آدینه امتحان هست. ما ظهر پنجشنبه با معلم پیاده راه افتادیم تا به خانه کسی در ده سپیدگل برویم تا فردا صبح زود در آزمون شرکت کنیم. شب را خوابیدیم. فردا هم آزمون دادیم. از سوی اداره آموزش و پرورش، ناهار هم به ما دادند. پسین راه افتادیم که به آبادی برگردیم.
ده ما در یک جلگه و گودی جای دارد . از هر طرف که بیاییم، تپه ای هست که باید سرازیر شویم نرسیده به آبادی، به یک رودخانه می رسیم که باید به آب بزنیم و از آن بگذریم تا به خانه برسیم ،ماه خردادهست، راه از سپیدگل تا آبادی ما با پای پیاده یک ساعت و نیم راه هست ما حدود سایه چهار از دور آبادی را دیدیم.گورستان شلوغست. خدایا چخبر شده؟ کسی که ناخوش نبود.آیا کسی ناخوش بوده و ما خبر نداشتیم؟تا خود آبادی دویدیم.دور تا دور آبادی ما بجز یک راه که آن هم به مشیل بندر میرسد، مانند ونکور جزیره هست و دور تا دور آن آب هست. باید برای رسیدن به آبادی اط اب باید گذشت. البته بجز آذر ماه و سه ماه زمستان آمد و شد مشکلی ندارد ولی زمستان و آذر راه بسته است ، هیچ پلی هم نیست .شاید شما چند رو باید بایستید تا راه باز شود.دور و بر هم آبادی نیست یا باید به سپیدگل برگردی یا به خانه قدیمی میرزا که هیچکدام در دسترس آسانی نیست. برای رسیدن به آبادی از شرق باید از آب بگذری و یک سربالایی دویست متری را سپری کنی تا برسی به قبرستان تازه در سمت راست و گورستان میانه در سمت چپ ، و پس از آن سمت چپ خانه کدخدا و بخش اداری ده و سپس در سمت چپ بخش توده روستا که بر روی یک تپه جای دارد. مجموعه روستا که بر روی یک تپه جای دارد و جزیره مانند هست ،سه بخش عمده دارد.
میرزا مرده است.
رنج های ما دنباله دارد...کوروش دادار
دهکده ما
1
دهکده ما بر روی تپه ای جای دارد که بسیار هم خوش آب و هوا نیست،تابستان گرمی دارد مانند جهنم.زمستان سردی مانند زمهریر دارد، اما ویژگی شگفت انگیز دهکده ما اینست که می توان گفت همه چیز دارد. همه چیز منظورم این هست که برف دارد در زمستان ها و بچه ها می توانند برف بازی کنند و آدم برفی درست کنند.در بهار همه جور گل در زمین های پیرامون ده ما می روید و چشم انداز و منظره شگفت انگیزی را می سازد که کمتر کسی از دیدن آن شگفت زده نشود و نخواهد که در آن گلزار و چمنزار لختی نیاساید و دراز نکشد و بازی نکند. آبادی ما همانگونه که بهار دل انگیزی دارد و شاید نزدیک یک و ماه و نیم بهار دارد، تابستان گرمی هم دارد. بسیار گرم، من یادم میاد آن روزگار که من در دوره اول دبیرستان که آنروز دوره راهنمایی می گفتند، درس می خواندم و برای دروکردن گندمها که از خرداد در دسترس درو کردن بود، ساعت های نخستین بامداد، شما از گرما دنبال سایه میگشتی ،اما مردان دهکده با آغوش باز در زیر گرمای شاید 40 درجه همه روز را با کمری خمیده گندم درو میکردند.افزون بر مردان دهکده کسانی مانند من و برادر بزرگترم هم که پدرمان ناخوش بود و نمی توانست گندم درو کند، ما دو تایی تنها و با قدرت گندمها را درو میکردیم و خرمن می نمودیم و با افتخار و سر بلند با اینکه به قول امروزی ها تین ایجربودیم ولی از مردان چیزی کم نداشتیم. دهکده ما خواهان هم بسیار دارد.همه روی دهکده ما نظر دارند و میخواهند که مانند یک گاو شیرده آن را بدوشند و به گاو هم نه آب بدهند و نه علف. میخواهند غارتش کنند ولی آتشش نمی زنند تا سال دیگر هم بتوانند غارتش کنند.خاینین روستای ما خاین ترین مردمان جهان هستند اگر بنا باشد روزی به خاینین جایزه نوبل بدهند،همه جایزه ها به خاینین آبادی ما خواهد رسید. می گویند در اینجا خاک خیانت پاشیده اند. بارها غارت شده و شده و شده و همیشه یکی مانند سهراب بوده که به چپوچی ها خبر میداده ،سهراب یکی از این خاینین بود و سالها مانند سگ زیست و مانند سگ هم مرد. او شاید سد سال زنده ماند تا رنجهایی را که بر دیگران بار کرده بود، پس دهد.در سالهای پیری شاید ده سال آخر زندگیش مانند سگ ،ایستاده پی پی میکرد.
روستای شگفت انگیز ما از شمال به یک کوه بسیار بلند و سیاه می رسید که پشت کوه بهشت بود، باغ خدا بود، آب داشت، چمن بود،آوای خوش پرندگان را همیشه می شنیدی. این بهشت خدا و باغ خدا هم ظاهرا مال مردم بود ،اما نبود چون تنها در یک زمانهای خاص می توانستیم از آن استفاده کنیم.
ویژگی شگفت انگیز آبادی ما داستان چندین گورستان بود. آبادی ما جمعیت زیادی نداشت ولی چهار تا گورستان داشت که از یکی از گورستان ها کوزه های بسیاری پیدا شده بود و مردان و زنان زرنگ اهالی همه سکه های آن را برداشته و فروخته بودند اما هیچ تفاوتی در زندگی آنها دیده نمیشد شاید هم فقیرتر شده بودند.نمی دانم چرا؟من از آن روز دیگه از واژه زرنگ بدم آمد.تا آن روز گمان میکردم که زرنگ به کسانی که کار و کوشش بیشتری میکنند و به هال همه سودمندند، هست.اما نبود
یک گورستان ویژه بچه ها بود و اگر بچه ای می مرد در آن جا خاک میکردند. شاید این هم دلیل کهن بودن روستای ما بود. پدرم به من جایی را نشان داده بود که کارگاه شیره انگور سازی و آن سوتر کارگاه شراب سازی بود و ابزارهای شکسته آنان را به من نشان داده بود که شاید برمیگردد به دوهزار سال پیش، شاید هم بیشتر و پدرم گفته بود که شاید کیومرت گرشاه نخستین خانه را در کوه روستای ما ساخته باشد، کسی چه میداند .من هم باور کردم و هنوز هم باور دارم.
یک قبرستان دیگری دارد که با اینکه بچه ها از گورستان و قبر می ترسند،جای بازی ما بچه ها بود. ،چون کهنه بود البته نه به کهنگی قبرستانی که کوزه از آن در میامد،و نه به تازگی قبرستانی که مرده های کنونی آبادی را در آن خاک میردند و به تازگی کدخدای مرده را با شکوه در آنجا خاک کرده اند و برایش یک آرمگاه از بتن مانند پاسارگاد(آرامگاه کوروش هخامنشی که در کتاب تاریخ دیدم) ساخته اند. ما بچه های آبادی در کودکی در این گورستان بازی می کردیم.یادم هست که گوری بود که روی آن ساختمان کوچکی ساخته بودند و درون ساختمان که آن هم به شکل آرامگاه کوروش بود، سنگی تراشیده بودند که در آن مردی با اسب نشان داده میشد و میگفتند که از سرداران زمان ساسانیان بوده است. یادم رفت از بابام بپرسم و همیشه این برایم آرزو شد. چون من تنها چیزهایی را که پدرم میگفت باور میکردم و باور دارم. شاید بقیه درست نگویند.
از دو سوی آبادی ما دو تا رود میگذرد که هر دو هم در سراسر سال آب دارند البته آن سالها بیشتر آب داشتند و این سالها خشک خشک نشده ولی امیدی هم نیست که بتوان در زیر آن گوجه ای کاشت و تنباکویی برداشت نمود. بنابراین آبادی ما رود هم دارد. البته شاید آبش تلخ باشد ولی از چشمه باغ خدا آب شیرین میاریم و در مشک ها ذخیره میکنیم و با آن خورد و خوراک و چای درست میکنیم. پدرم میگفت ،حیف است چای به این گرونی با آب شیرین باید دم کرد.
دنباله دارد...
درود